ASEAN ekonomik bloğunu oluşturan Güneydoğu Asya ülkeleri bu hafta Filipinler'de bir araya gelecek. Bölge, ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşının yanı sıra ekonomileri sert bir şekilde vuran ABD-Çin rekabetinin neden olduğu petrol kıtlığının yükünü taşımaya devam ediyor. Manila zirvesi 15-17 Kasım tarihleri arasında yapılacak ve ABD Başkanı Donald Trump ve diğer birçok dünya liderinin katılımıyla gerçekleşecek. 11 üyeli Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN), kararları üyelere empoze edemese de tek pazar kurmayı hedefliyor. Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur, Tayland, Brunei, Vietnam, Laos, Myanmar, Kamboçya ve Doğu Timor'dan oluşuyor ve toplam nüfusu yaklaşık 694 milyon, yani dünya nüfusunun yüzde 8,4'ü. Her yıl çeşitli ASEAN toplantıları düzenlenmektedir. Bu haftaki zirvenin bu yılın son zirvesi olması bekleniyor. Enerji krizinin ötesinde, diğer acil konular arasında Güney Çin Denizi ve ticaret konusundaki anlaşmazlıklar yer alıyor.
11 üye ülkenin liderleri ve temsilcilerinin yanı sıra diğer konuklar arasında şunlar yer alıyor: Zirve, Güneydoğu Asya ülkelerinin, ABD-İsrail'in İran'a karşı savaşı sırasında Orta Doğulu tedarikçilerden gelen petrol ve gaz arzındaki kıtlıktan ağır darbe aldığı bir dönemde yapılıyor. Manila'nın Mart ayında ulusal enerji acil durumu ilan etmesiyle birlikte Filipinler, Vietnam ve Malezya, Körfez'deki enerji kesintilerine karşı en savunmasız ülkeler arasında yer alıyor. Milyonlarca ASEAN vatandaşı da savaşın güvenliklerini ve kazançlarını tehdit ettiği Orta Doğu'da yaşıyor ve çalışıyor. Bu arada Asya ülkeleri, çatışmanın Endonezya, Malezya ve Singapur arasındaki dar bir su yolu olan Malakka Boğazı'na yayılmasından endişe ediyor. ABD'nin gümrük vergisi savaşı, ABD Başkanı Donald Trump'ın Beyaz Saray'daki ikinci döneminin başlangıcından bu yana ASEAN ülkelerinin yüzde 10-12,5'lik tarife artışlarına maruz kalmasına neden oldu ve bu da bloğun başka yerlerdeki ticari ilişkilerini güçlendirmesine yol açtı.
Çin ve dört ASEAN üyesi (Brunei, Malezya, Filipinler ve Vietnam) ile Tayvan, yoğun su yolunda on yıllardır süren bölgesel anlaşmazlıklarla karşı karşıya kaldı. Bölge, deniz altı petrol ve doğalgaz yataklarına ev sahipliği yaptığına inanıldığı için önem taşıyor. 2005 yılında blok, saldırganlığı caydırmak ve büyük çatışmaları önlemek için Çin ile bir "davranış kuralları" müzakerelerine başladı. Ancak müzakereler, kısmen özellikle Manila ile Pekin arasında son yıllarda artan gerilimler nedeniyle sıklıkla durdu. 2023'te iki taraf işleri hızlandırma ve bu yıl tamamlanmış bir taslağı yayınlama konusunda anlaştı. Bu yıl Malezya'nın öncülüğünde en az 10 tur müzakere gerçekleştirildi ve son tur Ekim ayında yapılacak. Ancak analistler bu haftaki zirvede kesin bir sonuca varılacağından şüpheliler, bu da görüşmelerin gelecek yıl da devam edebileceği anlamına geliyor.
Geçtiğimiz yılın sonlarında, iki ASEAN üyesi ülke arasında, 800 kilometrelik (500 mil) tartışmalı sınır bölgesinde ve ayrıca Preah Vihear Shiva tapınağı gibi kutsal dini mekanlara ilişkin iddialar nedeniyle silahlı çatışmalar çıktı. En az 150 kişinin öldüğü ve yaklaşık bir milyon kişinin yerinden edildiği bildirildi. ASEAN üyelerinin yanı sıra Çin ve ABD'nin müdahalesi müzakerelere yol açtı. Aralık ayından bu yana ateşkes yürürlükte olmasına rağmen, daha geniş kapsamlı sınır anlaşmazlığı hâlâ çözülmemiş durumda ve blok, daha fazla diyalog ve üçüncü taraf gözlemcilerin katılımı yönünde çağrıda bulunuyor. Rohingya mülteci krizini daha da şiddetlendiren Myanmar'da devam eden iç savaş, bloğun yeni bir çözüm arayışına girmesiyle birlikte gündemin üst sıralarında yer alıyor.