Güney Çin Denizi'ndeki iddialarını güçlendirmek amacıyla Birleşmiş Milletler'e güncellenmiş bir denizcilik haritası sunma planlarını açıklayan Filipinler'in ardından Thitu Adası ve sakinleri dikkatlerin odağına yerleşti.
Gözlemciler, bu bildirimin Filipinler'in egemenliğini tesis etmeyeceğini, ancak Manila'nın rekabetçi iddiaları daha kesin hukuki terimlerle tanımlamasına ve bunlara meydan okumasına yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Denizcilik İşlerinden Sorumlu Başkanlık Asistanı Andres Centino'ya göre, güncellenmiş harita sadece teknik bir belge olmaktan öte, hükümetin Thitu (yerel adıyla Pagasa) üzerindeki varlığını resmi olarak belgelemesi ve egemenlik iddiasında bulunması için bir araç niteliğinde.
Eski askeri yetkili, haritanın Thitu, Lawak ve Kalayaan ada grubunun yüksek sular altında kalmayan kısımları da dahil olmak üzere diğer bölgelerinin su derinliklerini, ada konturlarını ve coğrafi özelliklerini haritalandırdığını söyledi.
Filipinler'in Palawan eyaletinin yaklaşık 480 km (300 mil) batısında yer alan adadaki haritanın törenle açılışında geçen Cuma günü konuşan Centino, "Bu haritada sadece bir nokta değil" dedi.
Pekin yönetimi, uluslararası alanda Spratly Adaları olarak bilinen Nansha ada grubunun bir parçası olarak gördüğü ve Zhongye Dao adını verdiği ada üzerinde hak iddia ediyor. Çin, dokuz çizgi hattı içindeki tarihi haklarına ilişkin iddialarının hukuki bir dayanağı olmadığını tespit eden 2016 yılındaki tahkim kararını reddediyor.
Thitu yakınlarında Çin sahil güvenlik gemileri, deniz milisleri ve araştırma gemileri görüldü. Çin, eylemlerinin yasal olduğunu savunurken Manila'yı kendi topraklarına müdahale etmekle suçladı.
Yaklaşık 100 ailenin yaşadığı adada fiziksel varlığını güçlendiren Manila yönetimi, adadaki çalışmalarını sürdürüyor. 'This Week in Asia'nın ziyareti sırasında gözlemlenen inşaat faaliyetleri arasında, Rancudo Hava Üssü'ndeki pistin 200 metre (660 feet) uzatılarak yaklaşık 1.500 metreye çıkarılması çalışmaları da yer alıyordu. Filipinler Hava Kuvvetleri, yeni inşa edilen bir hangarın yanı sıra ada çevresindeki faaliyetleri izlemek için bir gözlem kulesi inşa ediyor.
Küçük bir bakkal işleten dört çocuk annesi 35 yaşındaki Evelyn Grenanda, belirsizliğin bazı sakinleri başka yerlerde fırsat aramaya itebileceğini söyledi. "Ada o kadar izole ki hâlâ anakaraya gitmek zorunda kalıyorlar."
Bir diğer sakin olan 26 yaşındaki Gemelyn Amlang ise Filipinler hükümeti iş ve geçim desteği sağladığı sürece adada kalmayı tercih ediyordu.
Ancak üç yıl önce Palawan'dan adaya taşınan ve her gün Çin gemilerini görmeye alışkın olduğunu söyleyen 26 yaşındaki kadın, kendisi ve dört yaşındaki kızı için pek bir gelecek görmüyordu.
"Umut adında bir adadayız ama ortada umut yok gibi görünüşe göre. Sadece buradayız, daireler çizip duruyoruz. Yapacak başka bir şey yok" dedi.
Bu duygu, tartışmalı sulardaki avlanma sahaları bazen Çin gemileri tarafından "ablukaya alınan" 32 yaşındaki balıkçı Joseph Warina gibi isimler tarafından da paylaşılıyor. Çatışma ihtimaline atıfta bulunarak, "Umarım her zaman korktuğumuz şey başına gelmez" dedi.
Bu tür korkular, daha önceki diplomatik güvencelere rağmen devam ediyor. Nisan 2019'da Filipinler'in o zamanki Çin Büyükelçisi Jose Santiago Santa Romana, Pekin'in Manila'ya Thitu'yu işgal etme veya buraya karşı güç kullanma niyetinde olmadığını garanti ettiğini söylemişti.
Bu arka plana karşı Manila diplomatik adımlar atmayı değerlendiriyor. Centino, BM'ye sunulan önerinin, Filipinler'in tartışmalı bir diğer deniz özelliği olan Scarborough Sığlığı'nın resmi deniz haritasını yakın zamanda sunmasından ayrı olduğunu söyledi.
Kayıtlarda Uzmanlar, güncellenmiş haritanın BM Genel Sekreteri'ne tevdi edilmesinin öncelikle hukuki bir netleştirme ve uluslararası bildirim eylemi olacağını belirtiyor.