Ali Mahkeme ve Yargı-Hukuk Konseyi Başkanı İnam Kerimov'un APA'ya ve Azad Azerbaycan Televizyonu'na (ATV) mülakatı
ATV: İnam Bey, bugün ülkemizde her alanda olduğu gibi yargı-hukuk sisteminde de reformların şahidiyiz. Hakimlerin faaliyetlerinin iyileştirilmesine yönelik meseleler de daimi olarak odak noktasındadır. Bu istikamette hangi temel adımlar atıldı?
- Azerbaycan'da yargı-hukuk tarihi, devletçiliğimizin tarihi ile ilgilidir ve onun kadar zengindir. Bugün hakkında konuştuğumuz modern Azerbaycan'ın yargı sistemi, Ulu Önder Haydar Aliyev'in adı ile bağlantılıdır. Bilhassa 1995 yılında kabul edilen Anayasa ile modern Azerbaycan yargı sisteminin temeli atılmış, 3 dereceli yargı sistemi oluşturulmuş, hakimlerin, mahkemelerin ve Ali Mahkeme'nin statüsü belirlenmiştir. Elbette geçen dönemde diğer alanlarda olduğu gibi bu alanda da reformlar sürekli nitelik taşımıştır. Mahkemelerin kurumsal yapısının ve yasal tabanının iyileştirilmesi, yargı sisteminin uluslararası standartlara ve taleplere uyumlu hale getirilmesi istikametinde düzenli olarak önemli reformlar hayata geçirilmiştir.
Cenap Cumhurbaşkanı'nın 3 Nisan 2019 tarihli "Yargı-hukuk sisteminde reformların derinleştirilmesi hakkında" Kararnamesi, reformların yeni aşamasına önemli bir ivme kazandırmıştır. Kararnamede mahkemelerin kurumsal açıdan iyileştirilmesi, yeni ihtisaslaşmış mahkemelerin tesis edilmesi, hakimlerin faaliyetlerinin daha kusursuz yapılandırılması, vatandaş memnuniyetinin artırılması, dâhil olmak üzere dijitalleşme istikametinde mühim tedbirler belirlenmiştir. Bu reformlar 2023 yılında da sürdürülmüştür. Yargı-Hukuk Konseyi'nin statüsü ve yapısı iyileştirilmiş, Konsey'de hakim üyelerin sayısı artırılmış ve Konsey'in çalışmaları daha optimal bir şekilde teşkil edilmiştir. Geçen süre zarfında temel odaklanılan meselelerden biri hakimlerimizin faaliyetlerinin iyileştirilmesi olmuştur. Burada asıl amaç, hakimlik mesleğine daha profesyonel ve bilgili kişilerin kazandırılmasıdır. Bu amaçla hakimlerin seçim prosedürleri iyileştirilmiş, hakimliğe kabul süreci 6 aşamadan 3 aşamaya düşürülmüştür.
Hakimlerin yüzde 40'ından fazlası yeni seçilen hakimlerden ibarettir
Belirtmek isterim ki, son üç yılda yeni atanan hakimlerin sayısı halihazırda 210 kişiyi bulmaktadır. Böylelikle, birinci derece mahkemelerinde görev yapan hakimlerin yüzde 40'ından fazlası yeni seçilen hakimlerden oluşmaktadır. Geçtiğimiz dönemde ayrıca Hakimler Konferansı tesis edilmiştir. Konferansta hakimlerin ilgisini çeken meseleler müzakere edilmekte ve ilgili kararlar alınmaktadır. Elbette temel istikametlerden biri de uluslararası iş birliğinin tesis edilmesidir. Söyleyebilirim ki, sadece son yıllarda değil, reformların hayata geçirildiği tüm dönemlerde Azerbaycan'ın yargı tecrübesi uluslararası düzeyde yüksek değerlendirilmiş ve bir sıra ödüle layık görülmüştür. Son dikkat çeken etkinliklerden biri de geçen yıl Bakü'de Uluslararası Hakimler Birliği'nin 67. yıllık toplantısının gerçekleştirilmesi olmuştur. 70 ülkeden yaklaşık 300 temsilcinin katılımıyla hem ülkemizde hem de uluslararası düzeyde yaşanan yenilikler müzakere edilmiştir. Biz de kendi namımıza yargı alanındaki tecrübemizi paylaştık.
Reformların diğer mühim istikameti yargı sisteminin modernleştirilmesi, teknolojik yeniliklerin yargı sistemine tatbik edilmesidir. Muhtemelen bu konuya ayrıca değineceğiz.
APA: Mahkemelerde iş yükünün azaltılması ve işlerin daha operatif bir şekilde incelenmesinin sağlanması için hakimlerin sayısının mevcut talebi karşıladığını düşünüyor musunuz? Yakın dönemde hak