Ankara, son olarak Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti'ne üç uçlu mesaj iletmek üzere TCG Anadolu'nun güvertesini seçti. Deniz tatbikatı doruğa ulaştı. Denizkurdu-I (“Deniz Kurdu”) tatbikatı 20-24 Eylül tarihleri arasında Karadeniz, Marmara Denizi, Ege ve Doğu Akdeniz'de gerçekleştirildi ve Türkiye'nin amfibi hücum gemisi ve insansız hava aracı taşıyıcısı Anadolu'da Seçkin Gözlemci Günü ile sonuçlandı. Brifing, Türkiye'nin ana deniz üslerinden birine ev sahipliği yapan Aksaz açıklarında gerçekleştirildi. Türkiye, Yunanistan-Kıbrıs elektrik enterkonnektörü çalışmaları konusunda önceden koordinasyon çağrısında bulundu, doğu Ege adalarının askerden arındırılması yönündeki talebini yeniden canlandırdı ve Lefkoşa'nın Türkiye'nin itirazlarını dikkate almadan hava savunmasını güçlendirme hakkını sorguladı.
Bu pozisyonların hiçbiri yeni değil. Ancak ortam, Yunanistan ve Kıbrıs'ın planlarının duyurudan uygulamaya doğru ilerlediği bir dönemde Ankara'nın bunları yeniden düzenlemeye ne kadar ağırlık verdiğini gösterdi. En acil mesaj, Yunanistan ile Kıbrıs arasındaki Büyük Deniz Enterkonnektörü olarak bilinen enerji bağlantısıyla ilgiliydi. Türkiye Milli Savunma Bakanlığı, kendi kıta sahanlığı olarak gördüğü alanlarda kablo veya boru hattı döşenmesi ve bilimsel araştırma yapılmasının Ankara ile "önceden koordine edilmesi gerektiğini" söyledi. Kendi görüşüne göre hak ve çıkarlarını göz ardı eden faaliyetlere izin vermeyeceğini ekledi. Amaç gayet açık. Ankara, Doğu Akdeniz'de kıta sahanlığı sınırlarının nerede olduğuna ilişkin kendi okumasına dayanarak, denizde herhangi bir çalışmaya başlamadan önce söz sahibi olmak istiyor.
İfade önemlidir çünkü uluslararası hukukun farklı şekilde ele aldığı faaliyetleri bir araya toplamaktadır. BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin (UNCLOS) 79. maddesi uyarınca, tüm devletler kıta sahanlığına denizaltı kabloları döşeme hakkına sahiptir. Denizaltı boru hatlarının güzergahı için kıyı devletinin izni gerekiyor, ancak kablo döşenmeden önce genel bir ön izin alınması zorunluluğu bulunmuyor. Deniz bilimsel araştırmaları tamamen ayrı bir rejime tabidir. Sözleşmeye taraf olmayan Türkiye ise genel “ön koordinasyon” çağrısıyla bu ayrımları görmezden geliyor.
Çalışmalara ilişkin anlaşmazlığın arkasında deniz bölgelerine ilişkin daha geniş bir anlaşmazlık yatıyor. Türkiye, planlanan rotanın bir kısmının kıta sahanlığı içerisinde kaldığını ileri sürüyor. Yunanistan ve Kıbrıs, Türkiye'nin adaların deniz haklarını kısıtlayan iddialarını ve Ankara'nın Libya ile 2019 denizcilik mutabakatından elde etmeye çalıştığı hukuki etkileri reddediyor. Kablonun teknik kapsamının çok ötesinde bir önem kazanmasının nedeni budur. Bunu tamamlamaya yönelik her adım, iki tarafın karşıt pozisyonlarını pratik bir teste tabi tutuyor. Ege'de, Türk Savunma Bakanlığı sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk, Türkiye'nin adaların askerden arındırılması yönündeki tutumunu yeniden ifade etmek için 1923 Lozan Antlaşması ve 1947 Paris Antlaşması'na atıfta bulundu. Yunanistan'ı bölgede barış ve istikrara zarar verebileceğini söylediği faaliyetlerden kaçınmaya çağırdı.
Bu sözler, Yunanistan'ın adalardaki varlığını insansız sistemlerle güçlendirmeyi kamuoyu önünde tartıştığı bir dönemde geldi. Ancak son açıklamaya bu tartışmanın yol açtığına dair bir belirti yok. Atina, adalar üzerindeki egemenlik ile Türkiye'nin silahsızlanma talebi arasındaki her türlü bağlantıyı reddediyor. Aynı zamanda Türkiye'nin, merkezi İzmir'de bulunan Ege Ordusunu, İzmir'in karşısında konuşlandırdığını belirterek, meşru müdafaa hakkını da ileri sürüyor.