Alevler içinde kaybolup küllerinden yeniden doğan kuş, yenilenmenin en bilinen simgelerinden biridir. Anka kuşu efsanesi medeniyetler, dinler ve dünya görüşlerindeki değişimlere rağmen edebiyatta, sanatta ve popüler kültürde yerini korudu. Antik Mısır ve antik Yunan'dan erken Hıristiyanlığa, Rönesans'tan Harry Potter ve X-Men hakkındaki çağdaş hikayelere kadar bu efsanevi kuş farklı anlamlar kazanmıştır. Ancak başından beri Anka kuşu bugün hayal ettiğimiz gibi görünmedi veya yeniden doğmadı. Hikayesi yüzyıllar boyunca inançların ve edebi yorumların iç içe geçmesiyle şekillendi. Klasik anka kuşunun olası öncüllerinden biri eski Mısır geleneğinde görülür. Yaklaşık MÖ 2400'den kalma Piramit Metinleri ve "Ölüler Kitabı" gibi daha sonraki yazılar, benu kuşunu anlatır. Büyük bir balıkçıl olarak temsil edilmiş ve güneş tanrısı Ra'nın formlarından biri olarak kabul edilmiştir.
Ölen kişiye öbür dünya boyunca rehberlik etmek ve Güneş'in doğudan her gün doğmasıyla ilişkilidir. Daha sonraki antik geleneğin anka kuşu gibi, benu da eski Mısırlılara göre dünyanın yaratılışının başladığı şehir olan Heliopolis ile ilişkilendirildi. Ancak bu kuşla batı anka kuşu arasında önemli farklılıklar vardır. Benu bir kartal yerine balıkçıl olarak tasvir edilmişti ve belirli bir ölüm ve yeniden doğuş döngüsü yoktu. Yunan anka kuşunun veya "phoinix" adı verilen kuşun bilinen en eski sözü, Hesiod'a atfedilen ve yaklaşık MÖ 700'den kalma bir şiirle ilgilidir. Kuş, çeşitli canlıların ömrüyle ilgili bir bulmacanın içinde ortaya çıkıyor. İnsandan 972 kat daha uzun bir yaşamla en uzun ömürlü olarak tanımlanıyor. O dönemdeki görünüşü ve diğer özellikleri hakkında çok az şey biliniyor. Hikayenin büyük ölçüde sözlü bir gelenek olduğu varsayılmaktadır.
Çok daha etkili bir açıklama, MÖ 450 civarında Mısır'ı ziyaret eden Herodot tarafından bırakılmıştır. "Tarih" adlı eserinde kırmızı ve altın renkli tüyleri olan, kartal benzeri kutsal bir kuştan bahseder. Aktardığı geleneğe göre anka kuşu, babasını gömmek için her 500 yılda bir Arabistan'dan Heliopolis'e gelir ve kalıntılarını eski cenaze törenlerinde kullanılan kokulu bir reçine olan mürle sarılı olarak getirir. Anka kuşu mitinin tarihi üzerine bir kitabın yazarı olan tarihçi Joseph Nigg, tarihe göre bu kuşla ilgili Batı geleneğinin ortaya çıkmasında Herodot'un yazılarının çok önemli bir rol oynadığına inanıyor. “Binlerce yıl sürecek bir geleneği tek bir paragrafla başlatmayı hayal edebiliyor musunuz?” Nig soruyor. Herodot'un kendisinin de anka kuşunun varlığından şüphe duyduğunu ekliyor. Sonraki yüzyıllarda Yunan ve Romalı yazarlar hikayenin kendi versiyonlarını geliştirdiler. Ömrünün uzunluğu ve yeni bir kuşun nasıl yaratıldığı konusunda farklı açıklamalar vardı. Ancak Nigg, anka kuşunun hayatta kalan antik Yunan sanatında veya çömlekçiliğinde görünmediğini belirtiyor.
Anka kuşunun bir sonraki büyük edebi anlatımı, Herodot'un efsanevi ömrüne denk gelen kayıtlarından yaklaşık beş yüzyıl sonra ortaya çıktı. Romalı şair Ovid, "Metamorphoses" adlı eserinde, bir palmiye ağacının üzerine baharatlardan ve hoş kokulu bitkilerden yuva yapan ve ardından yaşlı kuştan yavru bir kuşun çıktığını anlatır. Nigo'ya göre, erken Roma İmparatorluğu Mısır kültürel etkisine güçlü bir şekilde maruz kalmıştı, bu nedenle ben ve anka kuşu hakkındaki efsaneler aktarıldı ve yeniden şekillendirildi. Anka kuşu o kadar ortaya çıktı ki, MS 118'de İmparator Hadrian, kendi resmini taşıyan madeni paraların basılmasını emretti. Nig, Romalılar için "anka kuşunun imparatorluğun büyüklüğünün ve sürekli yenilenip büyümesinin sembolü olduğunu" açıklıyor. Kullanımının yanı sıra