TARİH hiçbir zaman doğrusal ya da yekpare değildir. Büyük bir hızla ilerleyebilir ya da duraksayıp gerileyebilir. Sakin ve kesintisiz görünebilir, ancak yüzeyin altında huzursuz ve çalkantılı olabilir. Küçük bir tetikleyicinin bir felakete yol açabilmesine şaşmamalı. Tarihçiler, tarihsel diyalektiğin insan kaderini mi şekillendirdiğini yoksa insan eyleminin tarihin en karanlık çağlarını mı aydınlattığını uzun süredir tartışıyorlar. Henüz kesin bir cevap yok. Ancak aralarında tarihsel bir "gelişimin" iki şartı üzerinde geniş bir fikir birliği var: olgun "nesnel" koşullar ve elverişli bir ortamı en azından anlamlı bir değişime dönüştürebilecek akıllı bir liderlik.
İlginç bir şekilde, modern çağ her iki eğilimi de ortaya koyuyor. Ülkelerin ve toplumların uzun süredir bozuk yönetimden, yaygın yolsuzluktan, siyasi istikrarsızlıktan, ekonomik çöküşten, iç çekişmelerden, bölgesel ve küresel yangınlardan etkilendiğini görüyoruz. Orta Doğu, Kuzey Afrika ile Güney ve Batı Asya'nın önemli bir kısmı, otokratlar veya mutlakıyetçi hanedanlar tarafından yönetilen, büyük oranda halkın yönlendirmesi ve hesap verebilirliği olmayan başarısız veya başarısız devletlerin kasvetli bir yansımasıdır. Ancak Singapur, Malezya, Vietnam, Türkiye, Güney Kore ve Çin gibi bir zamanlar 'basketbol' olarak değerlendirilip tersine dönen ülkeler de var. Yıllar geçtikçe siyasi istikrar, sosyoekonomik ilerleme, bilimsel ve teknolojik ilerleme ve insan kaynaklarının geliştirilmesi açısından muazzam ilerlemeler kaydettiler. Uluslararası tedarik zincirlerinde ve verimlilikte kendilerine büyük bir pay ayırdılar.
Olağanüstü başarılarının büyük kısmı onların ileri görüşlü, dürüst ve cesur siyasi ve kurumsal liderliklerine aittir. Doğru, bunlardan bazıları ideal demokrasiler olarak başlamadı. Ancak sürekliliği, istikrarı, barışı ve kalkınmayı sağlamak ve demokrasiye kademeli geçişi kolaylaştırmak için altyapıyı mümkün kılan sağlam, verimli kurumlar inşa ettiler. Buna karşılık, devletimiz onlarca yıldır bir zaman tünelinde sıkışıp kalmış durumda. Her nesil, otoriterlik, haklardan mahrum bırakma, kötü yönetim, istikrarsızlık, eşitsizlik, yoksullaşma ve bitmek bilmeyen çatışmalarla karakterize edilen büyük bir 'elit yakalama'nın acısını çekti. Diyalektik açıdan bakıldığında, radikal sosyo-politik değişimin nesnel koşulları çoktan olgunlaşmış olsa da, değişimin arzu edilen aracısı (siyasi ve kurumsal liderlik) hala belirsizliğini koruyor.
Devletin sömürgeci ve yeni-sömürge kalıplarda var olmaya ve işlemeye devam etmesine şaşmamak gerek. Otoriter yönetim, uzlaşmacı ve karmaşık bir hukuk düzeni, sömürücü ve adaletsiz bir toplumsal yapı, güvenlik ve idari aygıtların hakimiyeti ve elit yanlısı bir neoliberal politika çerçevesi, onun temel özellikleri arasında yer alıyor. Devletimiz onlarca yıldır bir zaman tünelinde sıkışıp kalmış durumda. Peki bu durum işe yaradı mı? Asla. Demokratik bir cumhuriyetin kuruluş ideali alt üst oldu. Bunun yerine, ulusal güvenliği ve 'ideolojiyi' koruma bahanesiyle güvenlik ve idari bir ezici güç oluşturuldu. Aslında devlet, anayasal ve demokratik denetimlerden fiilen kopmuş durumda. Gücünü, meşruiyetini ve hatta geçimini halkın yetkilerinden değil, zorlayıcı güçlerinden ve kontrol kapasitesinden almaya çalışıyor. Dolayısıyla vatandaşların hakları veya refahı konusunda endişelenmesine gerek yok.
Ancak bu zihniyet, küçük bir güvenlik, bürokratik ve siyasi kulüp tarafından kontrol edilen ve sömürülen devlet ile devlet arasında sürekli genişleyen bir ayrım yarattı.