BM Genel Sekreteri António Guterres, denize kıyısı olmayan gelişmekte olan ülkelerin (LLDC) verimli, güvenilir ve uygun maliyetli transit sistemleri aracılığıyla küresel pazarlara erişim konusunda uluslararası alanda tanınan haklarını ilerletmelerine yardımcı olmak amacıyla, 2024–2034 On Yılı için Denize Kıyısı Olmayan Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Awaza Eylem Programı (APoA) tarafından yetkilendirilen dönüm noktası niteliğindeki Denize Kıyısı Olmayan Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Transit Serbestisi Yüksek Düzeyli Paneli'ni (HLP-FoT) atadı.
Panel, BM Genel Kurulu tarafından kabul edilen APoA uyarınca kuruldu. Panel, transit serbestisine ilişkin mevcut uluslararası yasaların ve anlaşmaların uygulanmasını inceleyecek, uygulama açıkları ile kısıtlamalarını belirleyecek ve uluslararası hukuka uygun olarak LLDC'ler için transit sistemlerini güçlendirmeye yönelik tavsiyelerde bulunacak.
Üye devletlerin, uluslararası kuruluşların, özel sektörün, akademinin ve bağımsız uzmanların temsilcilerinden oluşan panel; bağımsız, tarafsız ve teknik bir organ olarak işlev görecektir. Panelin nihai tavsiyeleri, BM Genel Kurulu'nun seksen ikinci oturumu sırasında üye devletlere sunulacaktır.
Panelin çalışmaları, akademik, hukuki ve teknik girdi sağlayacak bir BM Çalışma Grubu ve uluslararası akademisyenlerden oluşan bir grup tarafından desteklenecektir.
Doğrudan denize erişimleri olmaması, 600 milyondan fazla insanın yaşadığı dünyanın 32 denize kıyısı olmayan gelişmekte olan ülkesi için sürdürülebilir kalkınmanın önündeki en önemli yapısal engellerden biri olmaya devam etmektedir. LLDC'ler, orantısız derecede yüksek nakliye ve ticaret maliyetleri, küresel ticarete daha az katılım ve tedarik zinciri aksamalarına karşı artan hassasiyetle karşılaşmaya devam etmektedir.
Bu panel, deniz hukuku, uluslararası ticaret hukuku, transit ile ilgili anlaşma çerçeveleri ile küresel ticaret ve taşımacılığı giderek daha fazla şekillendiren gelişen dijital ve gümrük araçlarının kesişim kümesini sistematik olarak inceleyen ilk BM mekanizmasıdır.
Panelistleri tebrik eden BM Genel Sekreter Yardımcısı ve En Az Gelişmiş Ülkeler, Denize Kıyısı Olmayan Gelişmekte Olan Ülkeler ve Küçük Ada Gelişmekte Olan Devletler Yüksek Temsilcisi Rabab Fatima şunları söyledi: "Transit Serbestisi Yüksek Düzeyli Paneli'nin atanması, Awaza Eylem Programı'nın uygulanmasında önemli bir dönüm noktasıdır. Denize kıyısı olmayan 32 gelişmekte olan ülke için transit serbestisi sadece bir ulaştırma meselesi değil, kalkınma için bir zorunluluktur. Hukuk, ticaret, ulaştırma ve kalkınma topluluklarından lider uzmanlığı bir araya getiren Panel, denize kıyısı olmayan gelişmekte olan ülkelerin küresel pazarlara daha verimli bir şekilde erişebilmesini, dirençlerini güçlendirmesini ve sürdürülebilir kalkınmaya yönelik ilerlemeyi hızlandırmasını sağlamak için pratik ve uygulanabilir çözümler belirlemeye yardımcı olacaktır.
Panel bileşimi eş başkanları:
Nataša Pirc Musar, Slovenya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı
Mokgweetsi Masisi, Botsvana Cumhuriyeti Eski Cumhurbaşkanı
Xavier Bettel, Lüksemburg Başbakan Yardımcısı, Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı ile Kalkınma Koordinasyonu ve İnsani İşler Bakanı
Alexander Marschik, Avusturya Cumhuriyeti'nin Almanya Federal Cumhuriyeti Büyükelçisi; LLDC3 Hazırlık Komitesi eski Daimi Temsilcisi ve Eş Başkanı (Avusturya)
Louis Savadogo, Uluslararası Hukuk Komisyonu Üyesi (Burkina Faso)
Enkhbold Vorshilov, Özel Yetkili Büyükelçi; LLDC3 Hazırlık Komitesi eski Daimi Temsilcisi ve Eş Başkanı (Moğolistan)
Wilma Patricia Frutos Ruiz, Bakan Yardımcısı