Suriye hükümeti ve Lübnanlı silahlı örgütün temsilcileri, iki taraf arasındaki gerilimi azaltma çabası kapsamında Türkiye'de yüz yüze gizli görüşmeler gerçekleştirdi; bu durum, müzakereleri bilen altı kaynak tarafından aktarıldı.
Bu buluşma, yıllarca rakip olan iki tarafın Esad'ın devrilmesinden bu yana gerçekleştirdiği bilinen ilk toplantı niteliğini taşıyor.
İran destekli Hizbullah'ın yetkilileri ve Suriyeli yetkililer, aralarında iki Suriyeli yetkili, bir Amerikalı yetkili ve Hizbullah'a yakın üst düzey bir Lübnanlı güvenlik kaynağının da bulunduğu kişilere göre, geçen ay en az bir kez gizlice bir araya geldi.
İç savaş sırasında Hizbullah, yıllar boyunca Suriye hükümetini desteklemek üzere ülkeye savaşçılar göndermişti.
Esad'ın muhaliflerin ani bir saldırısıyla 2024'ün sonlarında devrilmesinin ardından, yeni Suriye hükümeti ile Lübnanlı örgüt arasındaki ilişkiler kötüleşti.
Yeni yönetimin, Suriye üzerinden silah sevkiyatı yapıldığını iddia etmesi ve Amerika Birleşik Devletleri'nin, Lübnan örgütüyle mücadele etmek üzere Suriye ordusunu Lübnan'a asker göndermeye teşvik etmesi ilişkileri daha da gerti.
Eylül ayındaki toplantıya Hizbullah temsilcilerinin yanı sıra Suriye istihbarat ve dışişleri bakanlığı yetkilileri katıldı. Toplantı, gerginliği düşürme çabaları çerçevesinde Türk güvenlik ve istihbarat teşkilatlarının daveti üzerine organize edildi.
Türkiye Dışişleri ve Savunma Bakanlıkları, Suriye Dışişleri Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı (State Department) toplantıyla ilgili sorulara derhal yanıt vermedi. Hizbullah basın bürosu ise yorum yapmaktan kaçındı.
Güvenlik endişeleri odak noktası oldu
Görüşmeler, iki taraf arasındaki gerilim noktalarını çözme çabalarına odaklandı ve Amerikalı yetkili, Suriyeli yetkililer ile Lübnanlı kaynağa göre olumlu bir seyir izledi.
Suriyeli bir yetkili, iki tarafın birbirlerine karşı bir düşmanlık beslemedikleri konusunda mutababakata vardığını, Suriye'nin ise Hizbullah'a onu silahsızlandırmak amacıyla Lübnan'a askeri müdahalede bulunmayacağına dair güvence verdiğini belirtti.
Buna karşılık Suriyeli yetkililer, Hizbullah'tan sınır ötesi silah kaçakçılığı girişimlerinin son bulmasına yardımcı olmasını ve özellikle ülkenin güneyindeki kalıntı hücrelerini dağıtmasını talep etti.
Suriye yönetimi daha önce güney Suriye'de roket atışı hazırlığında olduğu iddia edilen bir Hizbullah üyesinin yakalandığını duyurmuştu. Hizbullah ise herhangi bir varlığının bulunmadığını, Suriye topraklarında hiçbir güvenlik veya askeri faaliyette yer almadığını savunarak suçlamaları reddetti.
Suriyeli yetkiliye göre Hizbullah temsilcileri, silah kaçakçılığının durdurulması ve hücrelerin tasfiye edilmesi talebine net bir yanıt vermezken, Suriye'nin iç işlerine karışmama taahhüdünde bulundu.
Görüşmeleri ve sonuçlarını yakından bilen Lübnanlı kaynak, iki tarafın güvenlik konularında "önemli bir ilerleme kaydettiğini" ifade etti.
Lübnanlı kaynak, örgütün Suriye'den gelebilecek olası bir saldırı endişesine atıfta bulunarak, "Hizbullah arkasını garantiye almak istiyor" dedi.
Hem Suriyeli yetkili hem de Lübnanlı kaynak, taraflar arasında...