Suriye hükümeti ve Lübnanlı terör grubu Hizbullah, aralarındaki gerilimi yatıştırmaya çalışmak üzere Türkiye'de yüz yüze görüşmeler gerçekleştirdi. Bu bilgi, uzun süredir düşman olan taraflar arasındaki ilk bilinen görüşme hakkında bilgilendirilen altı kaynağa dayandırılıyor.
Reuters'a bilgi veren ve aralarında iki Suriyeli yetkili, bir ABD'li yetkili ve Hizbullah'a yakın üst düzey bir Lübnanlı güvenlik görevlisinin de bulunduğu kaynaklar, Suriyeli yetkililer ile İran destekli grubun geçen ay en az bir kez gizli oturmada bir araya geldiğini belirtti.
Lübnan'daki iç savaş sırasında Hizbullah, eski Başkan Beşar Esad'ın hükümetini savunmak için yıllarca Suriye'ye savaşçı göndermişti.
Esad'ın 2024'ün sonlarında hızlı bir muhalif saldırısıyla devrilmesinin ardından, Suriye'nin yeni hükümeti ile Hizbullah arasında gerilim tırmandı. Şam yönetimi grubu Suriye üzerinden silah sevkiyatı yapmakla suçlarken, Amerika Birleşik Devletleri de Suriye ordusunu Hizbullah'la savaşmak üzere Lübnan'a kuvvet göndermeye teşvik ediyordu.
Altı kaynağın aktardığına göre, geçen ayki toplantıda Hizbullah temsilcileri ile Suriye istihbarat ve dışişleri bakanlığı yetkilileri yer aldı. Görüşme, tansiyonu düşürme çabalarının bir parçası olarak Türk güvenlik ve istihbarat teşkilatlarının daveti üzerine gerçekleşti.
Yetkililer karşılıklı güvenlik kaygılarını ele aldı, kaynaklar söylüyor
Biri daha önce rapor edilmemiş bu hassas toplantıyı tartışmak üzere tüm kaynaklar isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
Suriye Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'nin dış ve savunma bakanlıkları ile ABD Dışişleri Bakanlığı, Reuters'ın toplantıya ilişkin sorularına derhal yanıt vermedi. Hizbullah'ın medya ofisi ise yorum yapmaktan kaçındı.
ABD'li yetkili, Suriyeli yetkililer ve Lübnanlı kaynağa göre toplantı, taraflar arasındaki gerilim noktalarını çözmeye odaklandı ve iyi geçti.
Suriyeli yetkililerden biri, her iki tarafın da birbirine karşı hiçbir düşmanlık beslemediği konusunda hemfikir olduğunu ve Suriye'nin, grubu silahsızlandırmak için Lübnan'a askeri müdahalede bulunmayacağına dair Hizbullah'a güvence verdiğini belirtti.
Yetkili, buna karşılık Suriyeli yetkililerin Hizbullah'tan sınır ötesi kaçakçılık girişimlerini durdurmaya yardımcı olmasını ve başta güney Suriye olmak üzere ülkedeki kalan uyuyan hücrelerini deaktif etmesini talep ettiğini söyledi.
Suriye Salı günü yaptığı açıklamada, güney Suriye'de roket fırlatmaya hazırlanan bir Hizbullah hücresini ele geçirdiğini duyurmuştu. Hizbullah ise Çarşamba günü yaptığı açıklamada olaya karıştığını yalanlayarak, "Suriye topraklarında hiçbir varlığının bulunmadığını ve orada herhangi bir güvenlik veya askeri faaliyete karışmadığını" bildirdi.
Suriyeli yetkili, Hizbullah temsilcilerinin silah kaçakçılığını durdurma ve Suriye merkezli hücrelerin tasfiye edilmesi talebine doğrudan bir yanıt vermediğini, ancak Suriye'nin iç işlerine karışmayacağına dair söz verdiğini ifade etti.
Toplantı ve sonuçları hakkında doğrudan bilgi sahibi olan Lübnanlı kaynak, iki tarafın "güvenlik konularında çok fazla ilerleme kaydettiğini" söyledi.
Grubun Lübnan içindeyken bir Suriye saldırısına uğrama endişelerine atıfta bulunan kaynak, "Hizbullah kendi kanatlarını korumak istiyor" dedi.
Hem Suriyeli yetkili hem de Lübnanlı kaynak, nihai bir anlaşmaya varılmadığını ve herhangi bir duyuru planlanmadığını belirtti.
Lübnanlı kaynak Reuters'a, Türkiye aracılığıyla iki taraf arasındaki temasın yaklaşık iki ay önce başladığını söyledi.
Reuters, Eylül ayındaki toplantının Türkiye'nin neresinde yapıldığını, ne kadar sürdüğünü ve öncesinde ya da sonrasında başka toplantıların yapılıp yapılmadığını teyit edemedi.
Türkiye toplantı için baskı yaptı, İran katılmadı
Hem Hizbullah hem de Suriye hükümeti birbirleriyle konuşmaya açık olduklarının sinyalini vermişti.
Temmuz ayında Suriye Dışişleri Bakanı Esad el-Şeybani, Şam'ın grupla görüşmeye açık olduğunu söylemişti. Bir ay sonra Hizbullah lideri Naim Kasım