ABD Başkanı Donald Trump'ın bazı NATO müttefiklerinden duyduğu memnuniyetsizlik bir sır değil ve fırsat buldukça bunu dilemekten çekinmiyor. Cumhuriyetçi liderin yeniden ABD başkanlığına dönmesinden bu yana süregelen bu “zor” ilişkinin yeni bir bölümünde, Washington'ın önümüzceki ay düzenlenecek NATO üye devletleri toplantısının dışında birkaç önemli müttefiki bırakma kararı aldığı bildirildi. Bu hamle, Amerikan başkanının öncelikleriyle ne kadar uyumlu olduklarına bağlı olarak bir “iyi ve kötü hükümetler listesi” hazırlama yönündeki önceki tehditlerin ardından geldi.
Pentagon'un politika şefi Elbridge Colby tarafından Polonya'da düzenlenmesi planlanan toplantı, plana aşina olan ve Politico'ya konuşan altı diplomata göre, esasen NATO'nun geleceğine ilişkin bir çalışma grubu niteliğinde. Ancak aralarında Birleşik Krallık, Fransa ve Baltık devletlerinin de bulunduğu, davet almayan ülkelerin birçoğu yüksek savunma harcamalarına sahip ve İttifak içinde kilit bir rol oynuyor; bu durum, diplomatların neden dışlandıklarını merak etmelerine neden oluyor.
Aynı diplomatlar, ABD yönetiminin, sabotaj eylemleri dahil olmak üzere artan Rus saldırganlığı ve azalan silah stoklarıyla halihazırda karşı karşıya olan bir İttifak içinde yeni çatlaklar açabilecek seçici bir muamele politikası izleyip izlemediğini sorguluyor. Davet edilmeyen bir NATO üye devletinden bir yetkili, “Bizden istedikleri her şeyi yapıyoruz” dedi ve ekledi: “Kriterlerin ne olduğunu ve bu toplantıların amacının ne olduğunu anlamaya çalışıyoruz. Şu ana kadar bize çok fazla şey söylemediler.”
Ne Beyaz Saray ne de Pentagon haberle ilgili bir yorumda bulundu.
Trump ve yönetimindeki üst düzey isimler, iktidara dönüşünden bu yana NATO'yu defalarca eleştirdi. Şikayetleri, bazı üyelerin İran'a karşı savaşa destek vermeyi reddetmesinden, belirli ülkelerin GSYH'lerinin yüzde 5'ini savunmaya ayırma konusundaki başarısızlığına kadar uzanıyor.
Trump bu yılın başlarında Truth Social'da yaptığı bir paylaşımda, “Yılda yüz milyarlarca dolar harcayarak aynı ülkeleri koruduğumuz NATO'yu her zaman tek yönlü bir sokak olarak gördüm: Biz onları koruyacağız ama onlar bizim için hiçbir şey yapmayacaklar, özellikle de ihtiyaç anında” diye yazdı.
Geçtiğimiz ay ABD başkanı, Seul'ün İran'a karşı savaşa katılmayı reddetmesini eleştirirken planlanan ortak bir askeri tatbikatı ani bir şekilde küçülterek bir başka müttefike karşı da benzer bir tutum sergilemişti.
Politico'nun daha önce ortaya çıkardığı üzere Nisan ayında Beyaz Saray, Trump'ın isteklerine uymayan müttefikleri cezalandırmanın yollarını arayan bir tür “kim içeride, kim dışarıda” listesi hazırlamıştı.
Savunma Bakanı Pete Hegseth de aynı mantığı benimseyerek “model müttefikler” yaklaşımını teşvik etmiş ve Amerikan çıkarlarını desteklemeyenlerin sonuçlarına katlanacağı konusunda uyarılarda bulunmuştu.
Yeni NATO çalışma grubunun detayları belirsizliğini korusa da bu girişim, bazı müttefikleri diğerlerinin zararına ödüllendirme tehdidini takip ediyor.
Colby; Norveç, İsveç, Finlandiya, Polonya, Almanya ve Hollanda'nın katılımıyla benzer iki toplantı çoktan gerçekleştirdi.
İç istişarelerin hassasiyeti nedeniyle diğerleri gibi anonim olarak konuşan bu ülkelerden bir diplomat, “Bergen Grubu” formatı olarak bilinen toplantıya katılan ülkelerin, İttifak içinde bir çatlak yaratmayı amaçlamadığında ısrar ettiğini söyledi.
Bunun yerine grubun amacı, daha sonra daha fazla değerlendirme ve pratik test için tüm İttifak'a sunulabilecek teklifler geliştirmek. “Bu bir dönüşüm motoru görevi görebilir”