Al Jazeera English
Dakka, Bangladeş - Bangladeş'in devrik lideri Şeyh Hasina, kendisini iktidardan uzaklaştıran kitlesel ayaklanmanın ardından Hindistan'a kaçtıktan iki yılı aşkın bir süre sonra, önümüzdeki ay ülkeye dönmek için yeni bir pasaport istiyor. 79 yaşındaki eski başbakan, 2024'te öğrencilerin önderlik ettiği protestolara yönelik ölümcül baskı nedeniyle insanlığa karşı suçlar nedeniyle geçen yıl gıyaben ölüm cezasına çarptırıldı ve kendisi bu suçlamayı reddetti. Yerine gelen hükümet sadık bir siyasi rakip olmaya devam ettiğinden, dönüşünde asılma ihtimaliyle karşı karşıya. Dhaka zaten pasaport talebini reddetti ve Hasina'ya, eğer eve dönme konusunda ciddiyse, Hindistan'dan iade talebinde bulunması için meydan okudu. Dışişleri Bakanı Humaiun Kobir Al Jazeera'ye şöyle konuştu: "Bangladeş, binlerce insanı öldüren ve kaçan teröristlere pasaport vermiyor. Terörist Hasina'nın takip edilmesi ve teslim edilmesi için Hindistan ile mevcut iade düzenlemeleri kapsamında çalışacak."
Salı günü, Dakka merkezli Uluslararası Suçlar Mahkemesi'nde Hasina'ya idam cezası veren Bangladeşli savcı Md Aminul İslam, evine dönmesi halinde idam edileceğini söyledi. İslam gazetecilere verdiği demeçte, "Şeyh Hasina'nın kararın infazıyla yüzleşmekten başka seçeneği yok" dedi. Peki Hasina'yı, mevcut belgeleri iptal edildiğinden yeni bir pasaport ve ulusal kimlik kartı almak için Yeni Delhi'deki Bangladeş Yüksek Komisyonu'na başvurmaya iten şey neydi ve onun oyun planı nedir? Hasina, Bangladeş'i yaklaşık 20 yıl boyunca demir yumrukla yönetti ve hâlâ nüfusun bir kesiminin desteğini alırken, diğer pek çok kişi de onun asılmasını istiyor. Birleşmiş Milletler'e göre Başbakan Tarique Rahman'ın hükümeti, 1.400'den fazla kişinin ölümüne yol açan 2024 ayaklanmasından iki yıl sonra istikrarı yeniden sağlamaya çalışırken, onun dönüşü siyasi gerilimleri daha da kötüleştirebilir.
Ancak analistler, Hasina'nın gerçekten kanunla yüzleşmek için geri dönme niyetinde olup olmadığını ya da Hindistan'da kendi kendine uyguladığı sürgünden siyasi servetini yeniden canlandırma sözünü kullanıp kullanmadığını sorguluyor. Dakka merkezli bir düşünce kuruluşu olan Yönetişim Araştırmaları Merkezi'nin başkanı Zillur Rahman'a göre Hasina'nın pasaport talebi, yakın zamanda yapılacak bir geri dönüş planıyla ilgili değil, daha çok Awami Ligi partisinin kontrolünü elinde tutmaya çalışırken kendisini politik olarak gündemde tutmakla ilgili. Hasina'nın babası ve Bangladeş bağımsızlık hareketi lideri Şeyh Mujibur Rahman tarafından kurulan partisine atıfta bulunarak, "Sanırım kaderinin ne olduğunu biliyor. Ama istediği Awami Birliği liderlerini ve aktivistlerini siyasi olarak meşgul etmek" dedi. "Anladığım kadarıyla parti liderliğini hiçbir koşulda başkasına devretmek istemiyor. Bunun kendisi ve parti açısından büyük bir sorun olduğunu düşünüyorum. Aksi takdirde parti ayakta kalmanın bir yolunu bulmaya çalışabilirdi."
Bir zamanlar Dakka'daki ABD büyükelçiliğinde misyon şefi yardımcısı olarak görev yapmış emekli ABD diplomatı Jon F. Danilowicz ise daha kategorik bir yaklaşım sergiledi. El Cezire'ye verdiği demeçte, "Hasina'nın Aralık ayında Bangladeş'e dönme şansı sıfır. Benim görüşüme göre bunların hepsi, destekçilerini bir araya getirmeyi ve onun ülke içinde artan ilgisizliğine ilişkin anlatıyı değiştirmeyi amaçlayan bir blöf." Bangladeş Girişim Enstitüsü araştırma merkezinde kıdemli araştırma direktörü Faiz Sobhan da Hasina'nın sözünü, liderlerinin birçoğunun hapiste veya sürgünde olduğu, artık yasaklanmış olan partisinin moralini yükseltme çabası olarak görüyor. "Duyuru Şeyh Hasina'yı siyasi açıdan güncel tutuyor ve onun