Dawn News
Aşırı satış istikrarına rağmen, ekonomimizin yaşamsal işaretlerinin çoğu bozulmaya devam ediyor. Ekonomi yoğun bakımdan çıkmış ama hala hastanede olan bir hastaya benziyor. 2024'ten beri kişi başına düşen GSYİH büyümemiz sıfıra yakın; ne yazık ki bu, Güney Asya'nın kaydedilen en yavaş hızı. Kısa ve ithalata dayalı son büyüme hamlelerimiz bile yerini daha uzun çöküşlere bıraktı, rezervleri tüketti ve bizi IMF'nin düşük büyümeyi uzatan zorlu şartlarına geri gönderdi. Kişi başına düşen GSYH açısından bölgenin en iyi performans gösteren ülkelerine yaklaştığımızda artık en dibe düşme riskiyle karşı karşıyayız. Gelirler durdukça yoksulluk artıyor. Aşırı yoksulluk oranımız (yüzde 23) bölgesel olarak en düşük seviyede. Bu, 2011'deki neredeyse eşitliğe kıyasla Hindistan'ın yaklaşık 10 katı.
GSYİH'mızın bileşimi de kasvetli bir hikaye anlatıyor. Tüketim açısından yoğun (yüzde 82) ancak yatırım açısından hafif (yüzde 14) - her iki açıdan da bölgenin en kötüleri arasında yer alıyor. Hindistan ve Çin, GSYİH'nın yüzde 30'undan fazlasını yatırım yaparak bugün ve gelecek için istihdam ve kapasite yaratıyor; bu da aşırı tüketimden çok daha iyi. İstihdam, teknoloji ve ihracat artışını sınırlayan sanayinin payı, 50 yılı aşkın bir süredir neredeyse beşte bir seviyesindeyken, Hindistan ve Sri Lanka'da dörtte bir, Bangladeş'te ise üçte bir seviyesinde bulunuyor. Düşük yatırım düşük büyümeye neden olur, ancak kökenleri ve varış noktaları da önemlidir. Yerli sermayeyi göz ardı ederek yabancı sermayeye kur yapıyoruz. Yabancı sermaye, ülkesine geri getirdiğinden daha fazla dolar kazanmalı ve tasarruf etmeli, istihdam ve yerel kapasite yaratmalıdır. Ancak bunu çoğunlukla daha sonra rezervleri tüketen yerli sektörlerde elde ediyoruz.
Benzerlerimizden farklı olarak, çeşitlendirilmiş özel sermayeye öncelik vermek yerine, sermaye için birkaç zengin devletin peşindeyiz. Yerel tasarrufları ve sermayeyi artırmanın yaratıcı yollarından kaçınıyoruz. Yani sermaye açlığı içinde kalıyoruz ama yine de rezervleri hızla tüketiyor ve zengin devletlerin kibirli kaprislerini riske atıyoruz. İhracat sektörlerindeki sermaye kıtlıkları dolar ve istihdam kıtlığına neden oluyor. 1992'de yüzde 17 ile zirve yapan ihracat, artık GSYİH'nın onda birine zar zor ulaşıyor; bu, Güney Asya'nın, Afganistan'ın bile altında ikinci en düşük payı. Düşük kaliteli bileşiklerin miktarı azdır. Harvard'ın Ekonomik Karmaşıklık Endeksi bizi 145 eyalet arasında 89. sırada yer alıyor. Yani ihracatımız yoğun rekabetle karşı karşıya ama getirisi çok az. İhracat nadiren ithalatı karşılıyor, bu da büyük ticaret boşlukları yaratıyor. Kasvetli ölçümler batan bir ekonomiyi yansıtıyor. Havaleler açığı kısmen kapatıyor. Ancak ihracat, işçileri evde ve ailelerini sağlam tutuyor, iş yaratıyor, dolar kazanıyor ve vergi ödüyor.
Yabancı paralar aileleri birbirinden ayırıyor ve çoğu zaman iş yaratmıyor ya da doğrudan vergi ödemiyor. İhracat yatırımlarla beslenirken, bunlar sıklıkla tüketimi artırıyor. Yurt dışına işçi göndermek mal göndermekten daha kolay olduğundan, işçi dövizleri artık neredeyse ihracatımıza eşit oluyor (Hindistan, ihracattan işçi dövizlerinden altı kat daha fazla kazanıyor). Öyle olsa bile, çoğu zaman büyük dış açıklarla karşı karşıya kalıyoruz ve bu da yükselişlerin çöküşlere dönüşmesiyle krize yol açıyor. Düşük büyüme ve zayıf çabalar kasamızı zayıf bırakıyor. Vergi gelirleri GSYİH'nın ancak yüzde 11'ine ulaşıyor ki bu, Güney Asya'nın en düşük gelirleri arasında yer alıyor. Yoksulluk karşıtı dolaylı vergiler, vergi hedefimizin yaklaşık yarısını sağlıyor; 2021-22'deki oran üçte ikiydi. Yeni doğrudan vergiler, maaşlı kişilerin ve kayıtlı endüstrinin cüzdanlarını daha da zorlarken, ayrıcalıklı sektörler düşük vergiler ödüyor. Harcama, yükselişten ziyade bakıma öncelik veriyor. Harcamalar her federal bütçe rupisinden 90 paisa'dan fazla para alıyor; geliştirme kendisini yalnızca beş kişiyle konsolide ediyor.
Bu ikiz açıklar bizi borçlanma kabımızı dışarıda tutmaya zorluyor. Kamu borcunun GSYH'ye oranı yüzde 73, Japonya ve Singapur'un yüzde 150'nin üzerindeki seviyesinden daha düşük. Ancak geri ödeme gücümüz borç fazlasını daha iyi gösteriyor. Inter'e harcanan federal harcamaların payı hakkında