South China Morning Post
Analistlere göre Donald Trump, yönetiminin ABD ara seçimleri sonrasında bir atılım gerçekleştirmesi yönünde baskı altındayken, İran savaşının sona erdirilmesine aracılık etmek için Çin ve Rusya ile üçlü bir zirve fikrini gündeme getirdi. Çinli gözlemciler ayrıca Pekin'in potansiyel olarak tarafsız bir arabulucu rolü oynadığını ve Tahran'a bir anlaşmaya varması için baskı yapmak yerine diplomatik bir platform sunduğunu düşünüyor. Pazar günü gazetecilere konuşan ABD başkanı, İran savaşının sona ermesine aracılık etmek amacıyla önümüzdeki hafta Shenzhen'de yapılacak Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (Apec) zirvesinde Çinli ve Rus mevkidaşlarıyla buluşacağını söyledi. Trump, "Görüşmelerden birinin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile olacağını düşünüyorum ve bu ilginç olacak" dedi. "Nükleer silahlardan arınma dahil pek çok şeyden bahsediyoruz ama pek çok şeyden de bahsedeceğiz. İran'daki savaşı bitirmeye çalışıyoruz."
Ne Pekin ne de Moskova, 18-19 Kasım'da gerçekleşecek olan APEC toplantısının oturum aralarında yapılacak üçlü zirveyi onaylamadı, ancak her iki taraf da daha önce düzenlemelerle ilgili iletişimi sürdürdüklerini belirtmişti. Trump yönetiminin İran'la savaşı sona erdirme konusunda yardım için Pekin'e ulaştığı yönündeki raporları doğrulaması istenen Çin dışişleri bakanlığı sözcüsü Guo Jiakun, tüm tarafları barışı seçmeye, farklılıklarını diyalog ve müzakere yoluyla çözmeye ve Körfez bölgesinde barış ve istikrarın mümkün olan en kısa sürede yeniden tesis edilmesine yardımcı olmaya çağırdı. Guo Pazartesi günü yaptığı açıklamada, üçlü toplantıya ilişkin şu anda paylaşacak hiçbir bilgisinin olmadığını söyledi. İran'la Şubat ayında başlayan savaş, Trump'ın "çok uzun sürmeyeceği" yönündeki ilk övünmesine meydan okudu. Bunun yerine Tahran, komşu ülkelerdeki ABD üslerini vurdu ve küresel petrol fiyatlarını artıran hayati bir nakliye yolu olan Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda Washington'la çıkmaza girdi.
Son haftalarda kriz Kızıldeniz'e de sıçradı ve alternatif enerji nakliye yolları üzerinde yeni bir baskı oluştu. Uzayan savaş, Trump yönetiminin yurt içinde ve yurt dışında yaygın biçimde kınanmasına neden oldu. ABD başkanı bizzat silahlı çatışmanın Cumhuriyetçilerin geçen haftaki ara seçimlerdeki büyük yenilgisine katkıda bulunduğunu söyledi. Savaş çabalarının kamuya açık yüzü olarak Savunma Bakanı Pete Hegseth, kendisini doğrudan hedefin ortasında buldu. Demokratların desteklediği azil çabalarının ötesinde, Meclis'teki hüsrana uğramış Cumhuriyetçiler bile onun görevden alınması yönünde oy kullanabilir. Bu arada, Şangay Uluslararası Çalışmalar Enstitüleri'nden Orta Doğu araştırmacısı Li Weijian, Washington ve Tahran'ın kamuoyunda ateşli söylemlerini sürdürdüğü bir dönemde, savaşın her iki tarafa da ağır maliyetler getirdiğini ve her birinin müzakere masasına çıkmanın bir yolunu aramaya başladığını söyledi.
Li, "Artık her iki taraf da konuşmaya istekli" dedi. "Ancak bu noktada Çin'in arabuluculuk rolü, müzakere masasına dönüşü giderek daha olası hale getiriyor." Çin ayrıca bu ayın başlarında üç özel elçinin barış görüşmelerini teşvik etmek, gerilimleri azaltmak ve "bölgesel barış ve istikrarın korunmasında yapıcı bir rol oynamak" amacıyla Orta Doğu, Kızıldeniz ve Afrika Boynuzu boyunca bir dizi gezi yapacağını da duyurdu. Trump, Pazar günü CNN'e verdiği telefon görüşmesinde, çatışmayı sona erdirme görüşmeleri devam ettiği sürece İran'a yeni saldırı emri verme ihtimalinin çok düşük olduğunu söyledi. Li, Pekin'in enerji alımlarını kısıtlayarak Tahran'a baskı yapabileceği yönündeki öneriye karşı çıktı ve şunu savundu: