ERT News
Türkiye'nin geri dönüşümde örnek ülke imajının arkasında farklı bir gerçeklik gizlidir. New York Times'ın raporunda yer alan verilere göre, 2025 yılında Avrupa ülkeleri tarafından gönderilen plastik atık miktarı 700.000 tonu aşarak tarihi bir rekor kıracak. Bu atıkların önemli bir kısmı çevreye ve en sonunda da Akdeniz'e karışıyor. Fransa'dan gıda ambalajları, Hollanda'dan ıslak mendiller, İspanya ve Almanya'dan ürünler. Bunlar, New York Times muhabirlerinin Türkiye'nin güneyindeki Adana çevresindeki plajlara ve kanallara yaptıkları yürüyüş sırasında tespit ettiği Avrupalı çöplerden sadece birkaçı. Burası Türk geri dönüşüm sektörünün önemli bir merkezi haline gelen bir alan ama aynı zamanda plastik yönetiminin çevresel sonuçlarının giderek daha belirgin hale geldiği bir nokta.
Türkiye, Avrupa'nın en büyük plastik atık ithalatçısıdır. Geçtiğimiz yıl Avrupa ülkelerinden yapılan ithalat 700 bin tonu aşarak tarihi bir rekora imza attı. Yükler, plastiği işleyen ve onu torbalar, sulama boruları ve endüstriyel üretimde kullanılan plastik peletler gibi yeni malzemelere dönüştüren geri dönüşüm tesislerine gönderildi. Ancak ülkeye ithal edilen atıkların tamamı geri dönüştürülmüyor. Önemli miktarlar ülke sakinlerinin atıklarıyla birlikte çevreye karışıyor. Yerel yetkililer, bilim adamları ve endüstri çalışanlarına göre plastik atıkların yakılması, kontrolsüz bir şekilde boşaltılması ve kanalizasyona atılması kirliliğe katkıda bulunan uygulamalardan bazıları.
Yaklaşık 1,9 milyonluk bir şehir olan Adana'da, geri dönüşüm tesisleri sokaklara dağılmış durumda. Kamyonlarda, depolarda ve dış mekanlarda plastik atık yığınları birikirken, işçiler de geri dönüştürülebilir malzemeleri ayırıyor. Sonuçları daha geniş alanda görülüyor. Plastik atıklar sulama kanallarını tıkıyor, kanalizasyon arıtma tesislerine yük oluyor ve sıklıkla yanarak mahalleleri dumanla dolduruyor. Hatta bazı birimlerde plastiklerin sıvı atıklardan arındırılması için gerekli donanım bulunmuyor ve bunun sonucunda plastikler kanallara ve drenaj sistemlerine karışıyor. Ayrıca okuyun: COP31: "Zorluklarla" BM iklim zirvesi bugün Antalya, Türkiye'de başlıyor
Mikroplastiklerin, yani çapı beş milimetreden küçük plastik parçacıkların yayılması özellikle endişe vericidir. İki Türk bilim insanı, Adana kanallarından geçen suyun, geri dönüşüm tesislerinden geçtikten sonra çok daha yüksek konsantrasyonda mikroplastik içerdiğini tespit etti. Ölçümlerden birinde, ünitelerin akış yönündeki konsantrasyonu, kanalın akış yönündeki kısmından 21 kat daha yüksekti. Başka bir noktada fark 132 katına ulaştı. Çalışma, geri dönüşüm ünitelerini önemli bir mikroplastik kirliliği kaynağı olarak nitelendirdi. Atık güzergahı kanallarda bitmiyor. Adana'nın güneyinde, küçük renkli plastik parçaları bölgenin Seyhan Nehri'ne bağlanıp Akdeniz'e dökülen ana drenaj ağına karışıyor. Bazı yerlerde atıklar köprülerin altında birikerek büyük plastik adacıkları oluşturuyor. Etkiler deniz yaşamına da ulaşıyor. Bölgedeki balıkçılar şunları söylüyor: