Deutsche Welle (DW)
Türkiye, 2026 BM iklim görüşmelerinin delegelerini Antalya'da karşılarken ve küresel sera gazı emisyonlarının azaltılması için baskı yaparken, kendi ülkesinde yenilenebilir enerji kapasitesinin artacağına işaret edebilir. TheCOP31host, 2022'den bu yana 27 milyondan fazla eve güç sağlayabilecek 33 gigawatt'tan (GW) fazla pil depolama projesini onayladı. Avrupa'nın en büyük batarya projesi boru hatları arasında yer alan bu depolama, hızla genişleyen rüzgar ve güneş enerjisini tamamlayacak ve bu oran on yıl öncesine göre bugün Türkiye'nin elektriğinin %4,5'inden %22'sine yükselecek. Ancak temiz enerjideki bu artış, fosil yakıtlara olan aşırı bağımlılığı telafi etmekten çok uzak. Türkiye'nin kömürden elektrik üretimi son on yılda kabaca üçte bir oranında arttı ve 2024'te, düşüşe geçmeden önce Avrupa'nın en yüksek kömürlü termik santral kapasitesine sahip olan Almanya ve Polonya'yı geride bıraktı. Türkiye, gezegeni ısıtan emisyonların en yüksek olduğu fosil yakıt olan kömürün kullanımdan kaldırılmasına ilişkin tarihi henüz taahhüt etmeyen birkaç sanayileşmiş ülke arasında yer alıyor.
Ancak aynı zamanda küresel çevre ağı 350.org'un Türkiye ekibi lideri Efe Baysal, DW'ye şöyle konuştu: "Kömürün Türkiye elektrik piyasasındaki konumu giderek istikrarsızlaşıyor." Çevresel gerekçelerle ya da finansal sürdürülebilirlik eksikliği nedeniyle yerel halkın kömür projelerine karşı yüksek muhalefetine dikkat çekiyor. Alman kar amacı gütmeyen iklim kampanyacıları Beyond Fossil Fuels'e göre, son on yılda Türkiye'deki yeni kömür projelerinin yaklaşık %97'si iptal edildi ve bu durum "küresel bir rekor" olarak adlandırılıyor. Beyond Fosil Yakıtlar'dan Kasia Szeniawska bu yılın başında yaptığı açıklamada, "Türkiye'nin kömür projesindeki başarısızlık oranı, Avrupa'nın kömür tabutuna çakılan son çividir" dedi. "Kömür enerjisi bitti: mali açıdan riskli, fatura ödeyenlerin maliyetlerini artırıyor, insanların sağlığına zarar veriyor ve iklim hedeflerini sabote ediyor." Ancak haziran ayında Türkiye, en büyük kömür santrallerinden birini genişleterek kapasitesini neredeyse iki katına çıkarmayı planladığını duyurdu.
Küresel bir araştırma enstitüsü olan İstanbul Politikalar Merkezi'nde iklim değişikliği programı başkanı Ümit Şahin, bu hamlenin Türkiye'nin "muhafazakar enerji politikasının" ve "son derece yetersiz" iklim hedeflerinin altını çizdiğini söyledi. Bir iklim araştırmaları düşünce kuruluşu olan Climate Action Tracker, Türkiye'nin mevcut iklim hedefinin emisyonların 2038 yılına kadar artmaya devam etmesine izin verdiğini, bunun da 2053 yılına kadar net sıfıra ulaşma planlarını gerçekleştirmek için mücadele edeceği anlamına geldiğini belirtiyor. İklim kaygılarının yanı sıra, Türkiye'nin ithal fosil enerjiye olan yüksek bağımlılığı, onu değişken küresel petrol ve gaz piyasalarına karşı son derece savunmasız hale getiriyor. Baysal, ülkenin şu anda doğalgazın yüzde 95'ini, ham petrolün yüzde 83'ünü ve kömürün yüzde 60'ını ithal ettiğini ve bunların birlikte Türkiye'nin enerji kapasitesinin "aslan payını" oluşturduğunu söyledi. Türkiye'nin COP31 iklim konferansında daha fazla elektrifikasyon çabasına ilham veren şey kısmen bu bağımlılıktır.
Eylül ayında ülke, dünya ekonomilerindeki elektrifikasyon oranını bugün %20'den 2035'e kadar %35'e çıkarmayı hedefleyen "35x35" küresel elektrifikasyon taahhüdünü başlattı. Hedef, ulaşım, binalar ve sanayi dahil olmak üzere fosil yakıtların yerine elektrifikasyonun getirilmesi ve bu zorunlu olmasa da tercihen temiz enerji kullanılmasıdır; örneğin ısı pompaları, elektrik fosil yakıtlar kullanılarak üretildiğinde bile gaz kazanlarından daha az sera gazı yayar. Taahhüt, sıcaklık artışını Paris iklim anlaşmasıyla uyumlu tutmak için enerji verimliliğini iki katına ve yenilenebilir enerjiyi üç katına çıkarmaya yönelik mevcut BM iklim hedeflerini tamamlıyor. Türkiye COP31 Başkanı Murat Kurum, Antalya'daki 35x35 taahhüdünü her iki uçta da tanıtacak