Nezavisne
Bir grup araştırmacı, yaklaşık 2500 yıl önce Atina'yı kasıp kavuran ölümcül salgının, Salmonella enterica bakterisinin alışılmadık derecede öldürücü ve istilacı bir türünden kaynaklanmış olabileceğine inanıyor. Ancak teorileri antik tarihin en büyük bilmecelerinden birinin nihai cevabı değil ve bazı uzmanlar bunun makul olup olmadığını tartışıyor. MÖ 430 yılının yazında gizemli bir hastalık Atina'ya yayıldı. Hastalarda yüksek ateş, gözlerde iltihaplanma, kusma ve şiddetli ishal görüldü. Bazılarında sayıklama ve hafıza kaybı yaşanırken bazılarında ciltte yaralar ve irin dolu kabarcıklar oluştu. Birçoğu birkaç gün içinde öldü. Salgın dalgalar halinde geri döndü ve tahminlere göre Atina nüfusunun dörtte biri ila üçte biri kadarını öldürdü. Kurbanlar arasında nüfuzlu askeri lider ve devlet adamı Perikles de vardı.
Yunan tarihçi Thukydides hastalığı atlattı ve hastalığın belirtileri ve sonuçları hakkında çarpıcı bir tanıklık bıraktı. Tanımlaması yüzyıllar boyunca çiçek hastalığı, tifo, çiçek hastalığı ve hıyarcıklı vebayı olası nedenler olarak gösteren araştırmacıları şaşırttı. Yeni bir çalışma, kamuoyunun yıkıcı bir salgından çok gıda zehirlenmesiyle ilişkilendirdiği bir bakteriyi tartışmanın merkezine koyuyor. Salgın Atina'yı özellikle hassas bir zamanda, Sparta'ya karşı Peloponnesos Savaşı'nın ikinci yılında vurdu. Bu yıkıcı çatışma, antik Yunanistan'ın altın çağının sona ermesine katkıda bulunacaktır. Perikles, üstün Sparta kara ordusuyla doğrudan yüzleşmek yerine, çevredeki kırsal bölgede yaşayanları Atina duvarlarının arkasına sığınmaya çağırdı. Savaşta Atina donanmasına ve denizden gelen saldırılara güveniyordu. On binlerce insan şehre akın etti. Birçoğu tapınaklara, kamusal alanlara ve doğaçlama konutlara sığındı.
Ancak onları Sparta ordusundan koruması gereken strateji, enfeksiyonun yayılması için uygun koşullar yaratabilirdi. Selanik Aristoteles Üniversitesi'nde iç hastalıkları profesörü ve yeni çalışmanın baş yazarı Kristina-Maria Trakatelli, "Savaş zamanı Atina'sı bu hastalık için neredeyse mükemmel bir ortamdı" diyor. Onun yorumuna göre, bölge sakinlerinin sayısındaki ani artış Salmonella enterica bakterisinin yayılmasını kolaylaştırmış olabilirken, zorlu savaş koşulları da ölümcül bir enfeksiyon türünün gelişme riskini artırdı. Trakatelli, "Yetersiz beslenme, aşırı kalabalık ve kötü hijyen, salmonellayı bağırsak enfeksiyonundan ölümcül bir kan dolaşımı enfeksiyonuna dönüştürüyor" diyor. Yaygın gıda zehirlenmesine neden olabilen Salmonella enterica bakteri türü, potansiyel olarak ölümcül bir hastalıktan da sorumlu olabilir. Trakatelli, "Fark, enfeksiyonun nasıl davrandığıdır" diye açıklıyor.
Ona göre, sağlıklı insanlarda salmonella çoğunlukla bağırsaklarda kalıyor ve birkaç gün boyunca ishale neden oluyor. Yetersiz beslenme veya stres nedeniyle zayıflamış kişilerde bakteriler kan dolaşımına girebilir ve vücuda yayılabilir. "Böyle bir hastalık, gıda zehirlenmesinden çok tifoya benziyor" diyor. Daha sonra yüksek ateş, kafa karışıklığı ve birden fazla organı etkileyen ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Tifo olmayan Salmonella türlerinin neden olduğu invaziv enfeksiyonlar bugün bile ölümcül olabilir. Bir çalışmada tahmini ölüm oranı yaklaşık yüzde 20 idi. Trakatelli ve meslektaşları, açıklanan semptomları ve hastalığın farklı bulaşıcı hastalıklara yayılma şeklini karşılaştırarak Thukydides'in ifadesini yeniden analiz etti. Ayrıca daha önceki arkeolojik bulguları ve sonuçları da dikkate aldılar.