Hintli denemeci Pankaj Mishra, Srinagar'ı bir kez ziyaret ettiğinde İkbal'i oldukça beklenmedik bir yerde buldu. Ya da en azından beklenmedik bir kalpte. Mishra, çoğu Hintli için İkbal'in "Pakistan hareketinin yanlış yönlendirilmiş kışkırtıcısı" olduğunu belirtiyor. Ancak daha sonra Mishra, Keşmir'de İslam tarihçisi olan Muhammed İshak Han ile tanıştı. Doğası gereği Dr. Khan siyasete mesafeli davrandı; yazıları inancın daha sessiz, daha düşünceli tonlarına odaklandı. Ancak bu nazik alim kendini Lahor'da İkbal'in mezarında bulduğunda yenilmişti. "Kendime hakim olamadım. Gözlerimden yaşlar akmaya başladı." Mishra sözlerini şöyle tamamladı: "İkbal'in, alt kıtadaki Müslümanlara kurtuluş umudu getiren adam olduğu fikri hayatta kaldı ve -beni etkileyen şey de buydu- onlarca yıl sonra hâlâ Dr. Khan gibi kendini entelektüel hayata adamış birini bile gözyaşlarına boğma gücüne sahipti."
Belki de başlangıç noktası budur: İkbal'in son zamanlarda sosyal medya tarafından yeniden alevlenen Müslüman devleti açısından ne önerdiğine dair tartışma, onun Müslümanlara gerçekte nasıl hissettirdiği, yani bu kadar uzun süren kayıplardan sonra kurtuluşun hâlâ mümkün olabileceği konusunda ikincil öneme sahiptir. Veya şairin bizzat ifade ettiği gibi, Sabaq phir parh sadakat ka, adalat ka, shujaat ka / Liya jaye ga tujh se kaam dunya ki imamat ka. Ancak çoğu kişi İkbal'in içsel bir şeye -ruhtaki bir krize- yanıt olduğunu zaten bilse de, maddi dünya da aynı derecede iddialıdır. Çünkü Pakistan projesinin yazarları için gençlerin yüreklerini ateşe vermesi yeterli değildi; isminin prestijinin Pakistan fikrine bağlanması da gerekliydi. Entelektüel bir doğuş elbette entelektüelleri gerektirir ve çok az kişi Allama'dan daha etkileyiciydi.
Adamın, ülkenin oluşumu için hem hayati öneme sahip hem de bu ülkeye katılmak için geç kalmış bir ülke olan Pencap'ta doğmuş, büyümüş ve bu ülkeye sıkı sıkıya bağlı olması da acı vermiyordu. Pakistan'da dahilere ihtiyaç vardı; Aksi takdirde, hâlâ Hindistan'da sıkışıp kalmış bir yer olan UP'deki ateşli silahşörlerin köken hikâyesini tekeline alması dayanılmaz derecede ironik olurdu. İkbal'in 1930'da Allahabad'da yaptığı ünlü Müslüman Birliği başkanlık konuşmasının Pakistan Araştırmaları'na bir armağan olmasının nedeni budur. Temel açıklaması şu şekildedir: "Pencap, Kuzey-Batı Sınır Eyaleti, Sindh ve Belucistan'ın tek bir devlette birleştirildiğini görmek isterim. Britanya İmparatorluğu içinde veya Britanya İmparatorluğu olmadan özyönetim, birleşik bir Kuzey-Batı Hindistan Müslüman devletinin oluşumu bana Müslümanların, en azından Kuzey-Batı Hindistan'ın nihai kaderi gibi görünüyor."
Çoğu milliyetçi tarih için bu bir dönüm noktasıdır: Doğulu bir şair tarafından ilk kez ortaya atılan Pakistan hayali: Hindistan'dan ayrı bir devlet (ve daha da uygun bir şekilde, 1971'den sonra Bengal'in kesilmesini gerektirecek garip göndermelerin olmaması). Ancak bunların hiçbiri kayıtlarda yer almıyor. Başlangıç olarak, ayrı bir devlet olma fikri ilk olarak İkbal tarafından ortaya atılmadı: Sağcı aktivist Murtaza Ahmad Khan Maikash, bunu Lahor'un günlük gazetesi Inqilabin 1928'de bugün Pakistan'ı oluşturan aynı dört vilayete dayanan dört bölümlük bir dizide yazdı. Malerkotla nawab Zulfiqar Ali Khan'ın benzer bir önerisi bir yıl sonra geldi. İkincisi, aslında İkbal ayrı bir ülke yaratmayı hiç düşünmemişti - en azından 1930'da. O, 'Pencap, Kuzey-Batı Sınır Bölgesi, Sindh ve Belucistan'ın' 'tek bir devlet altında birleştirilmesi'ni arzulamıştı, ancak aynı konuşmanın başka bir yerinde de belirttiği gibi plan, "Hindistan siyaseti içinde" çalışmaktı. Ne zaman