PAKİSTAN'IN 2024 seçim sonuçları, 2000'li yılların başında başlayan siyasi döngünün sonunu işaret ediyordu. Daha az sıklıkla dile getirilen ise bu döngünün, onu çerçeveleyen küresel düzen ile hemen hemen aynı anda sona erdiğidir. Siyasi ve kültürel yeniden düzenlenmenin işaretleri artık tamamen ortaya çıkıyor ve gidişatları son 25 yılda yaşanan olaylardan geçiyor: 'Teröre karşı savaş' ve bunun Müslüman toplumlar üzerindeki etkileri, Asya ekonomilerindeki büyümenin yanı sıra mali kriz ve Batı ülkelerine artan göç.
Pakistan'ın iç döngüsü en iyi şekilde, federal (ve seçime dayalı) anayasal yönetim kisvesi altında siyasi bir çözüme ulaşmaya yönelik başarısız bir girişim olarak tanımlanabilir. Katılımcıları geleneksel partiler PML-N ve PPP ile bunların çekirdek bileşenleri, liberal sivil toplumun ve özel haber medyasının bazı kesimleri ve yargının bazı kesimleriydi. Muhalefeti, bu kısa ömürlü patronaj sisteminin dışında bırakılan veya düşmanlığı yapılan varlıklardan geldi: PTI, yukarı doğru hareket eden kentsel sınıflar ve askeri kurum ve medyadaki onunla uyumlu hizipler. İkinci koalisyon son 10 yılda galip geldi. Kazanırken, şu anda mevcut kriz olarak ortaya çıkan kendi iç çelişkileriyle karşılaştı.
Ancak bu döngü her zaman daha büyük bir şeyin içinde yer alıyordu. Haklara ilişkin sözcük dağarcığı, sivil toplumu ve uluslararası desteğinin büyük bir kısmı küresel bir dağıtımdan geliyordu; Buradaki STK çalışmaları, teröre karşı savaş bağlamında Batı'nın cömert yardımlarıyla entelektüel ve mali açıdan desteklendi. Dış iskele zayıfladığında, ülke içindeki gerilemenin hızlı olduğu ortaya çıktı.
Bu yapı iskelesi, genellikle neoliberal dünya düzeni adını verdiğimiz şeydir. Piyasalardaki kuralsızlaştırma, ticaret ve mali liberalizasyon ile karakterize edilen bu reçeteler, neredeyse kırk yıl boyunca makroekonomik ortodoksluk olarak kaldı. Bunlar, kapitalist sınıfın 1970'lerde Batı ekonomilerinde yaşanan stagflasyon krizine verdiği tepkiyi temsil ediyordu; yurt dışına çıkışı kolaylaştırarak emeğin siyasi gücünü ortadan kaldırıyor ve finansallaşma yoluyla sermayenin gücünü yeniden tesis ediyordu. Tarif, yeni iş gücü, ürün ve sermaye piyasalarına erişim olmadan eksik kalacaktır; bu nedenle, Küresel Güney'deki ülkeler için IMF tarafından yürütülen 'yapısal uyum' olarak paketlendi. Pakistan'ın iç döngüsü en iyi şekilde siyasi bir çözüme ulaşmaya yönelik başarısız bir girişim olarak nitelendirilebilir.
Bu kırk yıllık liberalleşme ne sağladı? Bazı ülkeler için büyüme (Doğu Asya, Latin Amerika'nın bazı kısımları), diğerlerinin çoğu için durgunluk ve sanayisizleşme, finans sermayesi sahipleri için astronomik getiriler ve neredeyse her yerde artan eşitsizlik. 2008'den bu yana, Batı'daki halklar bu yanlış yönlendiren ortodoksluktan haklı olarak soğudu ve bu kızgınlık yavaş yavaş karar vericilerin ekonomileri hakkındaki düşüncelerine de yansıdı. Serbest piyasalar artık (en azından retorik olarak) ortodoksluk olarak görülmüyor.
Eski düzenin çözülmesi ekonominin ötesine uzanıyor. Liberal demokrasi, ABD'nin küresel olarak koruduğu varsayılan temel bir değer olarak sunuldu. Onun alaycı bir dış politika sopası olarak kullanılması zaten dünyadaki birçok kişiyi ihtiyatlı hale getirmişti. Başka yerlerde bazı otoriter sistemlerin çekiciliği artıyor. Sosyolog Cihan Tugal, yirmi yıldır muhalefeti kontrol altına almak için devletin refahını, ekonomik müdahaleyi ve merkezi siyaseti kullanan Erdoğan ve AKP yönetimindeki Türkiye'ye işaret ediyor. Pakistan gibi ülkelerdeki kilit siyasi ve düzen figürleri artık rutin olarak kullanılıyor.