1976: O zamanlar Zaire olarak bilinen, şimdi Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DRC) olan ülkede, Ebola nehri yakınlarında şimdiye kadar bilinmeyen bir hastalık ortaya çıktı. Bu bilimsel olarak belgelenen ilk Ebola salgınıydı. Şimdi, 50 yıl sonra, Demokratik Kongo Cumhuriyeti bir kez daha kendisini büyük bir Ebola salgınının merkezinde buluyor. Bu kez patojen, Orthoebolavirus cinsinin daha az yaygın olan Bundibugyo türüdür. Virüs 2007 yılında Bundibugyo, Uganda'da meydana gelen bir salgın sırasında tanımlandı. 2012 yılında Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde bir salgın daha yaşandı. Onlarca yıldır bilinen bir virüs, nasıl oluyor da binlerce insana bulaşmaya devam ediyor, buna rağmen hala ruhsatlı bir aşı ya da resmi tedavi bulunmuyor?
Düsseldorf Üniversite Hastanesi'nde tropikal tıp doktoru olan Torsten Feldt, bunu kaçırılmış bir fırsat olarak görüyor. "Bundibugyo virüsüyle daha önceki iki salgında karşılaşmıştık: 2007'de Uganda'da ve 2012'de Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde. Dolayısıyla aşılar ve tedavi seçenekleri geliştirmek için yeterli zamanımız vardı. Ancak bu fırsattan yararlanamadık, bu da mevcut salgın sırasında çok önemli bir zamanın kaybedildiği anlamına geliyor." Alman Enfeksiyon Araştırma Merkezi'nden (DZIF) ve Hamburg-Eppendorf'taki Üniversite Tıp Merkezi'ndeki Enfeksiyon Araştırma ve Aşı Geliştirme Enstitüsü'nden Leonie Mayer de aynı fikirde. Mayer, DW'ye "Elbette daha önce bir aşı geliştirip klinik öncesi denemeler yapabilirlerdi" dedi. Ancak bunların etkinliğinin yalnızca gerçek bir salgın sırasında değerlendirilip doğrulanabileceğini vurguladı. Mayer, halihazırda lisanslı bir Ebola aşısı olan Ervebo'nun diğer Ebola türlerine karşı da kullanılıp kullanılamayacağını inceleyen yakın zamanda yayınlanmış bir çalışmanın baş yazarıdır.
İmmünolojik açıdan bakıldığında ve örneğin grip veya HIV ile karşılaştırıldığında Ebola, aşı için çok değerli bir adaydır. Grip virüsleri sürekli mutasyona uğrar ve insan bağışıklık yetersizliği virüsü, bağışıklık savunmamızdan kaçma konusunda özellikle iyidir. Ebola çok daha öngörülebilir. Mayer, "Bundibugyo'ya karşı bir aşı geliştirmenin nispeten kolay olacağını düşünüyorum ve belki de bu bir tür kılık değiştirmiş lütuftur" diyor. Paradoks burada yatıyor. Bilimsel açıdan bakıldığında Ebola iyi bir aşı adayıdır ancak şu anda dolaşımda olan Bundibugyo varyantına karşı lisanslı bir önleme yöntemi henüz mevcut değildir.
Mayer, aşıların her potansiyel patojene karşı önlem olarak geliştirilemeyeceğini açıklıyor. Fon eksikliğinin veya diğer patojenlerin önceliklendirilmesinin sıklıkla oynayacağı bir rol vardır. Pek çok araştırmacı, Sudan Ebola virüsünün yeni bir salgınının ortaya çıkma ihtimalinin daha yüksek olduğunu ve bu türe yönelik aşı geliştirme çalışmalarının daha ileri düzeyde olduğunu varsaymıştı. Sorunun bir diğer kısmı da Ebola'nın tek bir virüs olmaması. Bilinen son derece tehlikeli ortoebolavirüsler arasında daha önce Zaire Ebola virüsü (ZEBOV) olarak adlandırılan Ebola virüsü (EBOV), Sudan virüsü (SUDV) ve Bundibugyo virüsü (BDBV) yer alır. Mevcut aşı Ervebo, Zaire varyantına karşı kullanılmak üzere geliştirilmiş ve lisanslanmıştır. Ancak diğerlerine karşı hâlâ onaylanmış bir koruma yok. Bu nedenle mevcut Ebola aşısı, mevcut salgının olduğu bölgelerdeki insanlara yalnızca sınırlı düzeyde uygulandı.
Başka bir faktör de konuyla alakalı olabilir: Bundibugyo virüsü, Zaire varyantından daha az agresif görünüyor. İlk başta bu iyi bir haber gibi görünse de, insanlar enfekte olduktan sonra daha uzun süre hareket halinde kaldıkları ve virüsü farkında olmadan başkalarına aktarabildikleri için kontrol altına alınmasını zorlaştırabilir. Yakın zamanda yayınlanan çalışmada Mayer'in araştırması