Pekin ve Washington'ın, II. Dünya Savaşı'ndan bu yana Çin'de kaybolan ABD askerlerinin kalıntılarına ulaşmak için onlarca yıldır sürdürdüğü çaba, iki ülke liderlerinin zirvesinin ardından yeniden gündeme geldi.
Söz konusu taahhüt, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in geçen hafta gerçekleştirdiği üç günlük resmi ziyaretin ardından yapay zeka ve ticaret gibi konuları kapsayan diğer anlaşmalarla birlikte sekiz maddelik sonuç bildirgesinde yer aldı.
Çin dışişleri bakanlığının zirve sonrasında yayınladığı bildirgiye göre iki taraf, ordularının "Çin'de kaybolan ABD askeri personelinin kalıntılarını arama konusunda iş birliğini sürdürmesi" konusunda uzlaştı.
Kalıntılar üzerindeki iş birliği neden zirve sonuçlarına dahil edildi?
Zirve sırasında Xi ve ABD Başkanı Donald Trump, ülkelerinin II. Dünya Savaşı'ndaki ittifakına defalarca atıfta bulunarak, bu durumu günümüzdeki ilişkilerinin çoğunu tanımlayan stratejik rekabetle kıyasladılar.
Gözlemcilere göre, bu arka plan karşısında, kalıntılar için yürütülen arama çalışmaları her iki tarafın da iş birliği yapabileceği pratik bir alan sağlıyor.
Tsinghua Üniversitesi Uluslararası Güvenlik ve Strateji Merkezi kıdemli araştırmacısı ve Halk Kurtuluş Ordusu'ndan emekli kıdemli albay Zhou Bo, kalıntı arama çalışmalarının iki tarafın iş birliği yapabileceği "siyasi olarak en az tartışmalı" alanlardan biri olduğunu söyledi.
Zhou, "Bunu daha önce yaptığımız bir şey olduğu için sürdürmek, her iki tarafa da ek bir iş birliği alanı kazandırıyor" dedi.
Bu iş birliği günümüz Çin-ABD ilişkileri için ne anlama geliyor?
Bu anlaşma, Pekin ve Washington güvenlik, teknoloji ve ticaret alanlarında rekabet ederken ve orduları çatışma riskini yönetmeye çalışırken geldi.
Perşembe günkü karşılama töreninde Trump, Çin'deki Japon işgalcilerle savaşan Amerikan gönüllü pilotları "Uçan Kaplanlar"ın "cesur Amerikan pilotlarını" övdü. Pilotların "efsanevi ülkenin bizzat varlığı için savaşmak" üzere gönüllü olduklarını söyleyen Trump, Xi ile benzer bir ruhla çalışmaya hazır olduğunu ifade etti.
Ve resmi akşam yemeğinde Xi, Çinli ve Amerikalı halkların Japon saldırganlığına karşı nasıl "omuz omuza durduğunu" hatırlatarak savaş dönemindeki ilişkiyi "kan ve ateşle dövülmüş bir dostluk" olarak nitelendirdi.
Çin resmi haber ajansı Xinhua'ya göre Xi, iki ülkenin Himalaya dağları üzerinden "Hump" hava rotasını açmak için nasıl birlikte çalıştığını ve savaş sırasında Çinli askerler ile sivillerin yüz binlerce Çinlinin hayatı pahasına yüzlerce Amerikan pilotunu nasıl kurtardığını dile getirdi.
Çin Üniversitesi Shenzhen Qianhai Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nden araştırma görevlisi Dai Boyuan, kalıntı arama anlaşmasının "tarihi gerçeklerin yeniden teyit edilmesi" anlamına geldiğini söyledi.
Dai, "Çin ve Amerika Birleşik Devletleri başkanları tarafından ortaklaşa teyit edilen bu tarihi hafıza, modern bir uyarı olarak özel bir önem taşıyor" dedi.
Bu iş birliğinin, Çin-ABD ilişkilerinin yalnızca rekabet ve çatışma ile tanımlanmadığını gösterdiğini belirtti.
Dai, "Bu aynı zamanda, özellikle Japonya'daki sağcı unsurların ülkenin savaş sorumluluğunu bulanıklaştırma, küçültme veya inkar etme girişimlerine karşı, tarihi gerçeklerin yeniden teyit edilmesine hizmet ediyor" diye ekledi.
Tarihe yapılan bu yeniden vurgu, Pekin ile Tokyo'nun, ikincisinin savaş zamanı mirası ve çağdaş güvenlik politikası konusunda anlaşmazlık yaşamaya devam ettiği bir dönemde geldi.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Xi'nin ziyaretinden kısa süre önce New York'ta Trump ile görüşmüş ve ABD-Japonya ittifakının önemini vurgulamıştı.
Pekin