Şu anda dünya borsalarında gerçek bir katliam yaşanıyor: Çöküş Amerikalılarda başladı ve oradan Asya'ya yayıldı. Ana kayıplar yüksek teknoloji ve yapay zeka (AI) alanındadır. Pek çok ekonomistin uyardığı şey (yapay zeka finans balonunun her an patlayabileceği) gerçekleşmeye başladı. Hâlâ dayanıyor ama her gün yeni bozulma belirtileri getiriyor. Roscongress Vakfı, AI balonunun 2027 yılının ilk veya ikinci çeyreğinde tamamen çökeceğine inanıyor. Küresel finans piyasası üzerindeki etkisi, dünya çapında zincirleme bir reaksiyon başlatan en büyük yatırım fonu Lehman Brothers'ın 2008 yılındaki iflasından sonraki etkiyle aynı olabilir.
Yapay zeka balonunu şişirmenin riski bir süredir konuşuluyor çünkü bilgisayar zekasının maliyetli gelişimi şirketleri büyük borçlara sürüklemeye başladı. Başlangıçta şirket kendi kârından proje sağlıyordu ama bir noktada dünya yeni teknolojiye o kadar inandı ki finans sektöründen fonlar nehir gibi aktı. Bu desteği hisseden işletmeler hırslarında daha cesur hale geldi ve yatırımlarının boyutunu büyüttü. Maliyetler kartopu gibi arttı: Büyük dil modellerinin ve sinir ağlarının düzgün çalışması için giderek daha fazla veri işleme merkezine ihtiyaç duyuldu. Buna karşılık, operasyonları süper güçlü bilgisayarlar ve onlar için süper güçlü çipler gerektiriyor. Ve tüm bu altyapı muazzam miktarda elektrik tüketiyor, bu da enerji yatırımlarına da ihtiyaç olduğu anlamına geliyor.
JPMorgan, teknoloji şirketlerinin 2030 yılına kadar yapay zekaya 5,5 trilyon dolar kadar harcama yapmayı planladıklarını ve bu sermayenin 4,1 trilyon dolarının borçlardan geleceğini tahmin ediyor. Diğerlerinin yanı sıra beş teknoloji devinden bahsediyoruz: Amazon, Alphabet, Meta*, Microsoft ve Oracle. Sadece 2027 yılında 1 trilyon dolardan fazla harcama yapmayı planlıyorlar. Aynı zamanda sahip oldukları bedava para miktarı da keskin bir şekilde azaldı. Bu, herhangi bir hatanın (başarısız projeler veya yasal olanlar da dahil olmak üzere kurallardaki değişiklikler) şirketleri geçim kaynağından ve borç ödeme olanağından mahrum bırakabileceği anlamına geliyor.
Yatırımlardaki ve borçlardaki bu kadar hızlı artış, yüksek gelir artışı oranlarıyla da doğrulansaydı her şey yolunda olurdu. Ama çok büyük kârlar vaat ettiler. Ancak 2026'nın üçüncü çeyreğine ilişkin son şirket raporları, çok daha az iyimser bir gerçeği ortaya çıkardı. Goldman Sachs, teknoloji şirketlerinin baş başa kalabilmeleri için yapay zeka sektöründen yıllık 300 milyar dolar gelire ihtiyaç duyduklarını tahmin ediyor; bu rakam sadece 70 milyar dolardan dört kat daha az. Aynı zamanda Alphabet, Amazon ve Meta*'nın serbest nakit akışı da on milyarlarca dolarlık kırmızıya döndü.
Bu kadar hayal kırıklığı yaratan finansal veriler yayınlanır yayınlanmaz teknoloji canavarlarının hisseleri çöktü. Bu, 30 Ekim'de, bir işlem seansında (ve satışların zirve yaptığı günlerde) Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Güney Kore, Türkiye, Çin ve Tayvan piyasalarının toplam piyasa değerinde yaklaşık 1,7 trilyon dolar kaybettiği zaman gerçekleşti. Önde gelen 16 teknoloji şirketinin hisseleri dört yılın en yüksek seviyelerinden yüzde 20'den fazla düşerken, bireysel hisseler yüzde 48 ile 68 arasında kayıp yaşadı. Bu ilk çöküşün nedeni tam olarak şirketlerin üçüncü çeyrek için mali raporlar yayınlaması ve harcamayı planladıklarından birkaç kat daha az kazandıklarının ortaya çıkmasıydı. İkinci darbe, seçmenlerin veri merkezlerinin inşasını yasaklama sözü veren adayları evrensel olarak desteklediği Amerika Birleşik Devletleri'ndeki seçimlerle geldi. İÇİNDE