2026 yılı Küresel İnovasyon Endeksi (Kİİ), "Elmin qabaqcıl sahələrində texnoloji sahibkarlığın dəstəklənməsi" (Bilimin İleri Alanlarında Teknolojik Girişimciliğin Desteklenmesi) başlığıyla yayımlandı. Rapor, bilimsel keşiflerin bilime dayalı start-up'lara ve spin-off'lara dönüştürülme sürecinin analizini kapsamaktadır. Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün (WIPO) arka arkaya 19. yayını olan Kİİ, 139 ülkenin ekonomisini kapsamakta ve onların inovasyon alanındaki güçlü ile zayıf yönlerini ortaya koymaktadır. 2007 yılından bu yana Kİİ, ülkeler için inovasyon faaliyetinin değerlendirilmesi, inovasyon politikasının iyileştirilmesi ve etkinliğinin artırılması açısından önemli bir referans ve analitik araç olarak işlev görmektedir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Kİİ'yi sürdürülebilir kalkınma amaçları namına bilim, teknoloji ve inovasyon politikası bağlamında inovasyonların ölçülmesi hususunda karşılaştırmalı analizin nüfuzlu bir aracı olarak kabul etmektedir.
2026 yılı Kİİ sıralaması, inovasyon faaliyetinin potansiyelini, üretkenliğini ve kurumsal çerçeve koşullarını kapsayan 80 gösterge temelinde oluşturulmuştur. Analiz edilen göstergeler; mevzuat, bilim ve eğitimden pazarın ve iş dünyasının gelişimine, altyapıya ve diğer yönlere kadar geniş bir veri yelpazesini kapsamaktadır. Kİİ'nin temel amacı, ülkelerin inovasyon faaliyetlerinin verimliliğinin değerlendirilmesi için fırsat yaratmaktır.
2026 yılı Kİİ sıralamasında İsviçre birinci, İsveç, Amerika Birleşik Devletleri, Kore ve Singapur sırasıyla sonraki yerlerde karar kılınmıştır. En yenilikçi on ülke sırasına ayrıca Büyük Britanya, Hollanda, Finlandiya, Danimarka ve Çin dahildir.
Post-Sovyet coğrafyasındaki ülkeler arasında en yüksek göstergeler Estonya (17.), Litvanya (32.) ve Letonya'ya (40.) aittir. Rusya 58. sıradadır. Azerbaycan ise 2026 yılı sıralamasında 85. sırada yer alarak 2025 yılına kıyasla konumunu 9 basamak iyileştirmiştir.
Bununla birlikte, 2025 yılında Azerbaycan'ın istatistiksel güven aralığına uygun olarak 86–103. sıralar arasında yer alan ülkeler grubuna dahil olduğu halde, 2026 yılında 79–95. sıralar arasında yer alan ülkeler grubunda bulunduğu belirtilmelidir.
2026 yılı Kİİ sıralaması, iki alt endekse dahil olan inovasyon faaliyetinin 7 gösterge grubundan oluşmaktadır: "inovasyon kaynakları" ve "inovasyon çıktıları".
"İnovasyon Kaynakları" alt endeksi, ulusal ekonominin inovasyon süreçlerinin gerçekleştirildiği unsurlarını değerlendirmekte ve beş grup altında sınıflandırılmaktadır: 1. kurumlar; 2. beşeri sermaye ve araştırmalar; 3. altyapı; 4. pazarın gelişmişlik seviyesi; 5. iş dünyasının gelişmişlik seviyesi.
"İnovasyon Çıktıları" alt endeksi, inovasyon faaliyetinin fiili sonuçlarını iki grup altında yansıtmaktadır: 6. bilgi ve teknoloji çıktıları; 7. yaratıcı faaliyet çıktıları.
"İnovasyon kaynakları" alt endeksi inovasyon faaliyeti için elverişli koşulların seviyesini yansıtarken, "inovasyon çıktıları" alt endeksi bu alanda elde edilen sonuçları nitelendirmektedir. Bu alt endeksin göstergesi ne kadar yüksekse, inovasyon imkanlarından o kadar eksiksiz ve verimli yararlanıldığı kabul edilmektedir.
Kİİ'nin 2025 ve 2026 yılları için gösterge bloklarının karşılaştırması