ABD güçleri, Çarşamba günü Irak'taki son üslerinden çekilmeye hazırlanıyor; bu ayrılış, ülkede derin bir etkiye sahip olan ve iki yılı aşkın savaş süresince 4.500 Amerikalının hayatını kaybettiği İran ve müttefikleri tarafından bir zafer olarak kutlanıyor.
Bununla birlikte ABD, 2003 yılındaki Irak işgalinden bu yana ülkenin petrol geliri dolarları üzerinde fiili bir kontrol elinde tutuyor ve bu durum Washington'a Bağdat'ın işleri üzerinde, İran'ı içeren bölgesel dinamikler açısından da sonuçları olan olağanüstü bir nüfuz kazandırıyor.
Bu durum öncelikle Irak'ın petrol gelirlerinin New York Federal Reserve Bankası (New York Fed) aracılığıyla yönetilmesinden kaynaklanmaktadır.
2003 işgalinden sonra, ABD liderliğindeki Geçici Koalisyon Yönetimi (CPA), yeniden yapılandırma ve kalkınma çabalarında kullanılmak üzere petrol gelirlerini toplamak amacıyla New York Fed'de tutulan Irak Kalkınma Fonu'nu (DFI) kurdu.
Fon ayrıca Irak'ın petrol gelirlerini Saddam Hüseyin'in yönetimiyle ilgili dava ve alacaklardan korumayı amaçlıyordu.
Dönemin başkanı George W. Bush tarafından bu düzenlemeyi kurmak için çıkarılan bir başkanlık kararnamesi, o zamandan beri görev yapan her başkan tarafından yenilendi. DFI, nihayetinde Irak Merkez Bankası'nın New York Federal Reserve'deki bir hesabı haline geldi ve bugün de öyle kalmaya devam ediyor.
Petrol, Irak'ın en önemli gelir kaynağı olup devlet bütçesinin yaklaşık yüzde 90'ını oluşturmaktadır. Bu durum, Washington'a ülkenin ekonomik ve siyasi istikrarı üzerinde önemli bir güç vermektedir.
İrak hükümeti 2020'de ABD askerlerinin ayrılmasını istediğinde, Washington'ın Irak'ın New York Federal Reserve fonlarına erişimini kesmekle tehdit ettiği ve Bağdat'ın nihayetinde geri adım attığı bildirildi.
Irak, işgalin ilk yıllarından bu yana mali işleri üzerinde daha fazla kontrol elde etmiş olsa da bu bağlantı, ikincisi egemenlik ve bağımsızlığını ileri sürmeye çalışırken bile ABD'nin Irak'ın ekonomik manzarası üzerindeki kalıcı etkisini vurgulamaktadır.
Reuters'a isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan hükümet yetkilileri, sistemin Irak'ın mali istikrarını sabitlemeye yardımcı olduğunu ve devlet maliyesini koruduğunu söyledi.
Yetkililer, bu durumun petrol gelirlerinin yönetimine olan uluslararası güveni artırdığını, ticaret ve ithalat için gerekli olan ABD dolarına erişimi kolaylaştırdığını ve gelirleri alacaklıların ve davaların iddiaları dahil olmak üzere dış iddialardan ve mali şoklardan koruduğunu belirtti.
Bu düzenleme döviz kuru istikrarını desteklemekte ve Irak ekonomisine olan güvenin altını çizerken, yerel finans kurumlarını güçlendirmek ve daha büyük bir ekonomik egemenlik iddia etmek için çalıştığını eklediler.
Sistem aynı zamanda hükümetin, dolara erişimde daha az kısıtlama isteyen İran yanlısı gruplar gibi bazı aktörlere karşı koymasına da olanak tanıyor. Geçtiğimiz yıl ABD, İran için kara para akladığını iddia ettiği Irak bankalarına ve bireylerine yaptırımlar uygulamıştı.
ABD doları arzındaki ağır kısıtlamalar, dolarlar için paralel, resmi olmayan bir piyasaya yol açarak merkez bankası tarafından belirlenen resmi döviz kuru ile karaborsadaki kur arasında bir fiyat marjına neden oldu.
Fiyat farkı, esasen resmi sistemin dışında işlem yapmanın risk primidir.
İkinci döneminde Başkan Donald Trump, İran'a karşı bir azami baskı kampanyası izledi ve Tahran'ın bunu hayati bir ekonomik akciğer olarak kullanması nedeniyle Irak genellikle bu çatışmanın ortasında kaldı.
İsrail ile birlikte 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı savaş, Bağdat üzerindeki baskıyı daha da artırdı.
Irak'ın petrol gelirleri New York Federal Reserve Bankası'nın gözetiminde kalmaya devam ediyor.
CBI, tarihsel olarak dolar arz etmek için yabancı para birimi penceresi olarak bilinen dolar açık artırmalarını ana mekanizma olarak kullanmıştır. Özel bankalar ve döviz büroları günlük olarak satın alım teklifinde bulunabilmektedir