Önde gelen bir yapay zeka araştırmacısı, Pakistanlı bir kadın avukat ve kadınlar tarafından yönetilen iki hak grubu, Çarşamba günü İsveç merkezli, daha adil ve barışçıl bir dünyaya katkıda bulunan çalışmaları onurlandıran bir hak ödülüne layık görüldü.
Right Livelihood Ödülü, Nobel Ödülleri'nde göz ardı edilen çevre ve uluslararası kalkınma alanlarındaki başarıları kutlamak amacıyla İsveçli-Alman hayırsever Jakob von Uexkull tarafından 1980 yılında oluşturuldu.
Bu ödül genellikle Nobel Ödülleri'nden bir hafta önce veriliyor.
Right Livelihood, 72 ülkeden 200 aday arasından seçilen bu yılki kazananların, "insanları marjinalleştiren sistemlere karşı direnişleri ve insanları yeniden merkeze koyma konusundaki ortak ısrarları" nedeniyle ödüllendirildiğini açıkladı.
Dağıtık Yapay Zeka Araştırma Enstitüsü'nün kurucusu olan yapay zeka araştırmacısı Timnit Gebru, ödülünü yapay zekanın önyargılardan nasıl etkilendiğini inceleyen çalışmaları nedeniyle aldı.
Right Livelihood yaptığı açıklamada, kendisinin "yapay zekadaki yoğunlaşmış güce meydan okuduğu ve adalet, yaşanmış deneyim ve insan iradesine dayanan öncü dijital teknolojiye öncülük ettiği için" onurlandırıldığını belirtti.
Eritre kökenli bir ailenin çocuğu olarak Etiyopya'da doğan Gebru, 2020 yılında teknoloji devi Google'ın Etik Yapay Zeka ekibini birlikte yönetirken, sözde büyük dil modellerindeki (LLM) önyargı riskleri üzerine bir makalenin yazarlarından biriydi.
Jürinin açıklamasına göre Google, belirli garantiler verilmediği sürece Gebru'nun makaleyi geri çekmeyi veya istenildiği gibi adını kaldırmayı reddetmesi üzerine işine son verdi.
Baskıyla mücadele eden Pakistanlı bir avukat
Bir diğer kazanan ise jürinin, "hiçbir insanin yasadışı olmadığı inancıyla yönlendirilerek, etnik, devlet ve ataerkil zulme meydan okumak için Hazara topluluğunun ilk kadın avukatı olarak bariyerleri yıktığı" gerekçesiyle ödülü aldığını belirttiği Pakistanlı Jalila Haider oldu.
Haider, ülkesindeki en savunmasız topluluklardan bazılarını devlet baskısına, kadınlara yönelik ayrımcılığa ve etnik şiddete karşı savunma çalışmalarıyla tanınıyor.
Kuruluş, "Haider, güç sahipleri tarafından hedef alınan veya görmezden gelinen binlerce kişi, özellikle de etnik, cinsiyet ve dini azınlıklar ile mülteciler için adaleti sağlamıştır" dedi.
Toprak haklarını savunan Güney Afrikalı kırsal kadın grubu
Ödülün bir diğer sahibi ise Güney Afrika'nın 11 ülkesindeki 178.000'den fazla küçük ölçekli çiftçiyi bir araya getiren Kırsal Kadınlar Meclisi (Rural Women's Assembly) oldu.
Right Livelihood jürisi, grubun "kurumsal ve ataerkil mülksüzleştirmeye karşı toprak, tohum ve bedensel özerkliği savunan birleşik bir güç" yarattığını belirtti. Vakıf, Meclis'in diğer faaliyetlerin yanı sıra, bu tür tohumları saklama ve takas etme yönündeki uzun geleneksel uygulamayı korumaya yardımcı olmak amacıyla yerel tohum çeşitlerini çoğaltmak ve korumak için çalıştığını kaydetti.
Sivil gücü koruyan Gürcü bir insan hakları grubu
Ödül ayrıca vakfın "Gürcü toplumunun ahlaki pusulası" olarak onurlandırdığını belirttiği Gürcü Genç Avukatlar Derneği'ne (GYLA) verildi.
Jüri, 1994 yılında kurulan grubun bu ödülü, "otokratik bir baskı karşısında Gürcü demokrasisini inşa etme ve koruma ile sivil gücü sürdürme" çabalarından ötürü aldığını ifade etti.
Eğer ekibimizin güvenilir haberciliğine güveniyorsanız, lütfen Google'da bizi tercih edilen kaynak olarak seçmek için bir dakikanızı ayırın, böylece doğrulanmış haberlerimizi her zaman ilk siz görebilirsiniz.