PAKİSTAN önümüzdeki hafta Türkiye'de düzenlenecek COP31'e katılmaya hazırlanırken bir yol ayrımında bulunuyor. Her Ekim ayında, Emisyon Açığı Raporu kötü haberler getiriyor ve her Ekim ayında bunu dünyanın Paris'ten ne kadar uzakta olduğuna dair bir puan kartı olarak okuyoruz. Bu yıl bir ilerleme raporu değil. Paris kriterinin ihlal edildiği belirtiliyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın 2026 raporu, ısınmayı 1,5 santigrat derecenin altında tutma şansının sıfır veya sınırlı aşım "ortadan kalktığı" sonucuna varıyor. Şimdi görev "aşmayı en aza indirmek ve 1,5°C'ye dönmek". Hedef hayatta kalır; anlamı değişti. Artık tavan değil, 1,5°C aşacağımız ve sonra tekrar altına inmeye çalışacağımız bir çizgi. "Mümkün olan en düşük" hedef aşımı bile 1,7 ila 1,8°C'de zirve yapıyor. Pakistan için bu soyut aritmetik değil. 1,5 ile 1,8 arasındaki fark, Jacobabad'da daha fazla yoksulluk ve sıcaklık, Sindh'de şiddetli musonlar, Pencap'ta sınır ötesi seller ve Yukarı İndus'ta buzulların daha hızlı erimesidir. Soru basit: Aşılan yılların bedelini kim ödüyor?
Tıpkı bilimin en önemli şey olduğu gibi, onu belgeleyen kurum da iflas ediyor. Nature yakın zamanda, tarihinde ilk kez Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) "bir değerlendirme raporunu tamamlayacak fona sahip olmayabileceği" uyarısında bulundu. Katkılar 2023'ten bu yana düştü ve Washington uzaklaştı. Panelin 2029'a kadar hayatta kalabilmesi için 20 milyon CHF'den (24 milyon dolar) fazlasına ihtiyacı var; bu, İslamabad'daki birçok tek bağışçı projeden daha az. Bir zaman çizelgesi üzerinde de anlaşamaz. Geçtiğimiz ay Addis Ababa'da hükümetler altıncı toplantıda bir sonraki raporların ne zaman yayınlanacağına karar veremedi. Küçük bir blok, emisyon kesintileri ve uyum hakkındaki raporların, Paris kapsamındaki beş yıllık ilerleme incelemesi olan 2028 küresel stok sayımı sonrasına kadar ertelenmesini istiyor. Sebepler usule ilişkindir; etkisi politiktir. En savunmasız ülkeler için bu gecikme ihanettir. Ancak iklim etkilerinin sıfır noktası olduğunu ilan eden Pakistan, kanıtları belgeleyen forumdan uzak durdu.
2030'a kadar yılda yaklaşık 47 milyar dolara ihtiyacımız var ancak 2 milyar doların altında para alıyoruz. Kanıt istendiği için değil. Ağustos ayında, Pakistan Meteoroloji Departmanı (PMD), 45 yıllık bir kayıt olan ve elimizdeki en ayrıntılı belge olan Pakistan'ın İklimi Nasıl Değişti'yi yayınladı. Geceler gündüzlerden daha hızlı ısınıyor ve ülkenin büyük bölümünde baharlar 1980'ler ve 1990'lara göre 2,5°C daha sıcak. Yağmur daha az değil ama daha az güvenilir hale geldi: 2022 musonu güneye ortalamanın yüzde 450 üzerinde yağmur yağdırdı ve üç yıl sonra 2024-25 kışında yüzde 67 oranında ulusal bütçe açığı oluştu. Bu minyatürdeki aşırılık dünyasıdır. AB'nin Paris Anlaşması Aşımı: Tersine Döndürülebilirlik, İklim Etkileri ve Uyum İhtiyaçları (PROVIDE projesi), tam olarak bu tür riskleri araştırdı ve bir İslamabad ortağı vardı, dolayısıyla araştırma açıkça var.
Eksik olan, onu küresel bilimin ve dolayısıyla küresel paranın kararlaştırıldığı odalara taşıma alışkanlığıdır. Boş sandalye daha derin bir refleksi yansıtıyor. Pakistan'ın iklim diplomasisi hâlâ finansmanı istenecek bir şeymiş gibi ele alıyor: soruna neden olanların manevi borcu olarak borçlu olunan hibeler. Argüman esas itibarıyla haklı ve giderek konunun dışına çıkıyor. COP29'un yıllık 300 milyar dolarlık hedefi, bunu taahhüt eden hükümetler tarafından boşa çıkarılıyor ve geriye kalan hibe parası, bunu karşılamaya hazır ülkelere gidiyor. Bu testte Pakistan başarısız oluyor. 2030'a kadar yılda yaklaşık 47 milyar dolara ihtiyacımız var ancak 2 milyar doların altında para alıyoruz. Bu boşluk, kırılganlıktan değil hazırlıktan kaynaklanmaktadır. Bu arada yeni bir ar