LAHEY: Yetkililer Salı günü yaptığı açıklamada, Birleşmiş Milletler yüksek mahkemesinin 19 Kasım'da Myanmar'ın çoğunluğu Müslüman olan Rohingya azınlığa yönelik baskılarının soykırım teşkil edip etmediği konusunda dönüm noktası niteliğinde bir karar vereceğini söyledi. Uluslararası Adalet Divanı'ndaki (UAD) yargıçlar, yedi yıldır Gambiya'nın Myanmar'ın Rohingyalara yönelik acımasız baskısının 1948 BM Soykırım Sözleşmesini ihlal ettiği yönündeki suçlamalarını değerlendiriyor. UAD'nin kararlarını uygulama imkanı olmasa da, Myanmar'ın soykırım yaptığına dair bir karar, askeri cunta üzerinde daha fazla uluslararası baskı oluşturacak ve yüz binlerce Rohingya için adalet olarak görülecektir. Hukuk uzmanları, Güney Afrika'nın Gazze'deki kampanyası nedeniyle İsrail'e karşı açtığı ufuk açıcı soykırım davasında mahkemenin nasıl etkileneceğine dair ipuçları bulmak için ülkeler arasındaki anlaşmazlıklara karar veren UAD'nin kararını yakından izliyor.
Myanmar, bir düzine güvenlik personelinin ölümüyle sonuçlanan bir dizi saldırının ardından eylemlerinin isyancıların askeri ayaklanmasını hedef aldığını öne sürerek Rohingyalara karşı soykırım yaptığını her zaman reddetti. Myanmar ordusunun ve Budist milislerin uyguladığı baskı, yüz binlerce Rohingyalıyı komşu Bangladeş'e kaçmaya zorladı ve bu durum, toplu tecavüz ve toplu infazlara ilişkin yürek parçalayıcı hikayeleri de beraberinde getirdi. Bir milyondan fazla Rohingya hala dünyanın en büyük mülteci yerleşim yeri olan Bangladeş sınırında yaşıyor. 'Toplu vicdan' Ocak ayında davayla ilgili duruşmalarda Gambiya Adalet Bakanı Dawda Jallow, mahkemeye Rohingyaların "hayal edilebilecek en korkunç şiddet ve yıkıma" maruz kaldığını söyledi. Jallow, "Bu, uluslararası hukukun ezoterik meseleleriyle ilgili değil. Gerçek insanlar, gerçek hikayeler ve gerçek bir grup insanla ilgili" dedi. Bakan, "Myanmar'daki Rohingyalar yok edilmek üzere hedef alındı" diye ekledi.
Gambiya, herhangi bir devletin soykırımın işlendiğinden şüphelenmesi durumunda alarm vermesine olanak tanıyan BM Soykırım Sözleşmesi hükümleri uyarınca davayı UAD'ye taşıdı. Jallow, sözleşmenin ihlal edildiği iddialarının "kolektif vicdanımızda bir leke olduğunu ve bu bizim işimiz değilmiş gibi davranmanın sorumsuzluk olacağını" söyledi. Myanmar, duruşmada iddiaların "asılsız" olduğunu söyleyerek karşılık verdi. Cumhurbaşkanlığının bakanlarından Ko Ko Hlaing, "Duygusal dil ve bulanık gerçekçi resimler, gerçeklerin titiz bir şekilde sunulmasının yerini alamaz" dedi. 2019'daki bir önceki duruşmada, fiili sivil lider Aung San Suu Kyi, Lahey'deki ikonik Barış Sarayı'nda bulunan mahkemede bizzat konuşma yapmıştı. Nobel barış ödülü sahibi, davanın Rohingyaların sınır dışı edilmesine yol açan krizi yeniden alevlendirme riski taşıdığını ve bu baskının arkasında "soykırım niyeti" bulunmadığını söyledi.
Ancak 81 yaşındaki Suu Kyi karara katılamayacak. 2021 askeri darbesinde görevden alınmasından bu yana başkent Naypyidaw'da ev hapsinde tutuluyor. UAD bu davada zaten bir karar vermiş ve Myanmar'a 2020'de Soykırım Sözleşmesinde tanımlanan "tüm eylemlerin işlenmesini önlemek için yetkisi dahilindeki tüm önlemleri almasını" emretmişti. Bu eylemler arasında "grubun üyelerinin öldürülmesi" ve "grubun yaşam koşullarının, grubun tamamen veya kısmen fiziksel olarak yok edilmesine yol açacağı hesaplanarak kasten kötüleştirilmesi" yer alıyordu. ICJ yargıçları ayrıca Myanmar'ın soykırım sorununa karar verme yetkisine sahip olduğuna karar vererek yargı yetkisine itiraz etti. ICJ, karşı olası suçları araştıran tek mahkeme değil.