https://arab.news/bhzaq Son yıllarda dünyanın büyük bölümünde önemli bir görevsizlik karşıtı eğilim yaşandı. Brezilya'da geçen ay yapılan başkanlık oylaması gibi seçimler bunun siyasetin değişmez bir kanunu olmaktan çok uzak olduğunu gösterse de, yerleşik hükümetlere ve politikacılara yönelik tepkiler hâlâ büyüyebilir. Bu, pek çok politika yapıcının radar ekranında giderek daha fazla yer alan stagflasyon hayaletiyle sınırlı değil. Elbette, bu olasılık hala birçok piyasa katılımcısı tarafından ciddi bir olasılık olarak geniş çapta göz ardı ediliyor, ancak ekonomik tartışmanın ruh hali müziğinin daha olumsuz hale gelmesinin önemli nedenleri var. Stagflasyon genellikle zayıf ekonomik büyüme, yüksek işsizlik ve kalıcı enflasyonla birlikte çok yıllı bir ekonomik rahatsızlık dönemi olarak tanımlanır. Avustralya Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Andrew Hauser, bu yılın başlarında İran krizi başladıktan hemen sonra bu kombinasyonun "merkez bankacılarının kabusu" olduğunu söyledi.
Veriler henüz stagflasyonun dünya ekonomisini etkisi altına aldığını göstermiyor. Pek çok finansal piyasa katılımcısı, yapay zeka teknolojilerinde benzeri görülmemiş bir sermaye harcaması patlaması yaşandığına dair güçlü ve karşıt bir anlatıya büyük ölçüde kapılmış durumda ve bu da borsadaki yükselişleri körüklüyor. Ekonomik tartışmaların ruh hali müziğinin giderek daha olumsuz hale gelmesinin önemli nedenleri var. ABD'de, işsizlik oranı ve yıllık enflasyon oranının eklenmesiyle hesaplanan sefalet endeksi olarak adlandırılan endeks, yüzde 8 civarında son yılların en yüksek seviyesinde bulunuyor. Ancak bu hala 1980 yazında ulaşılan neredeyse yüzde 22'den çok daha az. Gerçekten de, yüksek borçlanma ve enerji maliyetleri nedeniyle büyümede yavaşlama olduğuna dair bazı işaretler olmasına rağmen, gerçek ABD gayri safi yurt içi hasılası 2025'in başından bu yana olumsuz bir çeyrek kaydetmedi.
Ancak günümüzün ABD'sinin ve uluslararası ekonominin büyük kısmının temelleri 1970'lerin çoğunda ve 1980'lerin başında olduğu kadar kötü olmasa da, hükümetler hâlâ giderek daha zorlayıcı seçimlerle karşı karşıya kalıyor. Yanıp sönen kırmızı ışıkların sayısı artıyor; buna İran krizinde yakın zamanda sürdürülebilir bir ilerleme kaydedilebileceğine dair iyimserlik eksikliği de dahil. Buna, son faiz oranları artışlarının ardından bazı merkez bankalarının şahin yorumları da eklendi. Yatırımcılar önümüzdeki aylarda ABD Merkez Bankası'nın en az iki, Avrupa Merkez Bankası'nın da birkaç faiz artırımı daha yapmasını bekliyor. Ayrıca yatırımcıların giderek artan sayıda hükümetin borçluluğu ve gelecekteki mali planların tahvil getirilerini artırması konusunda tedirginliği var.
Pek çok kişi stagflasyonu en son bir nesil önce Orta Doğu'dan gelen bir başka büyük enerji şokunun ardından yaşanan bir olgu olarak algılıyor. Bununla birlikte, bu gerçekten de klasik stagflasyon dönemi olsa da, başını kaldırma tehdidinde bulunduğu daha yakın bir dönem de vardı; bu da tehdidinin sonsuza dek ortadan kalkmadığını gösterdi. ABD subprime krizi başladıktan sonra, yaklaşık 2006'dan 2012'ye kadar olan dönemde (bazen büyük mali kriz ve sonrasında da denir), yüzde 1,1'lik zayıf ortalama yıllık GSYİH büyümesi ve yüzde 7,3'lük nispeten yüksek işsizlik görüldü. Üstelik tüketici fiyat endeksi enflasyonu yüzde 2,2 civarında nispeten sakin seyrederken, Federal Reserve'ün 2006'dan 2014'e kadar başkanlığını yapan Ben Bernanke'nin uyguladığı parasal genişleme, konut patlaması da dahil olmak üzere varlık fiyat enflasyonunun yükselmesine neden oldu. Stagflasyon kaçınılmaz olarak zayıf ekonomik büyüme, düşük üretkenlik artışı ve artan borç dahil olmak üzere pek çok zorluğu beraberinde getiriyor