LAHOR: Artan jeopolitik çatışma ve küresel nakliye çalkantıları karşısında dikkate değer bir dayanıklılık sergileyen Pakistan'ın birinci sınıf Basmati pirinci ihracatı, ABD-İran çatışmasının şok dalgalarını ve Körfez bölgesindeki daha geniş çaplı aksaklıkları absorbe ederek, ülkenin küresel pirinç ticaretinde üçüncü sırayı güvence altına alma yönündeki sürekli çabasında sağlam bir şekilde ilerlemesini sağladı. Artan okyanus navlun oranlarına, hızla artan deniz sigortası primlerine ve lojistik darboğazlara rağmen aromatik Basmati'ye yönelik küresel talep, kesinti şokunu sürdürdü. Basmati pirincinin dünya çapındaki toplam ticareti, 2025 seviyelerine eşleşerek 6,9 milyon tonda sabit kaldı; çünkü önemli pazarlardaki alıcılar, aromatik olmayan çeşitler yerine Pakistan ve Hindistan'ın imza niteliğindeki birinci sınıf tahılını güvence altına almaya öncelik verdi.
Pakistan, Eylül 2026'daki dönüm noktası niteliğindeki performansıyla, geleneksel olarak dünyanın üçüncü büyük pirinç ihracatçısı olan Vietnam'ı geride bıraktı. Vietnam'ın dış ticaret dairesinden alınan resmi ticaret rakamları, Pakistan'ın ay boyunca 420.000 ton pirinç sevk ettiğini doğruluyor; bu rakam Vietnam'ın toplam 337.000 tonunu rahatlıkla geride bırakıyor. Pakistan aynı zamanda değer gerçekleştirmede de açık bir liderlik elde etti. İhracatçıları, Eylül 2026'da ton başına ortalama 621 $ birim fiyat alırken, Vietnam'ın ton başına 563 $'lık bir fiyatı vardı. Fiyat primi, 'Hom Mali' ve basmati olmayan pirinç ihraç eden Tayland ve Vietnam gibi Güneydoğu Asyalı rakipleriyle doğrudan rekabet eden Pakistan'ın yüksek değerli aromatik Basmati ve basmati olmayan çeşitlerden oluşan karma ihracat sepetine yönelik güçlü uluslararası talebin altını çiziyor. Basmati ihracatı ABD-İran çatışmasının şok dalgalarını ve deniz yolu kesintilerini absorbe ediyor
Pirinç endüstrisi uzmanı Hamid Malik, Pakistan'ın bu milenyumda ilk kez Vietnam'ın aylık ihracat hacmini aştığı Aralık 2025'ten bu yana pazar dinamiklerinin değiştiğini belirtiyor. Sektörün güçlü performansı, aralarında Tayland, Vietnam ve Pakistan'ın da bulunduğu serbest piyasa ihracatçılarının olumsuz iklim ve pazar koşulları nedeniyle önemli hacim kayıpları yaşadığı ve Hindistan'ın hakim konumunu koruduğu çalkantılı bir 2025 yılının ardından geldi. Devlet destekli rejimlerin aksine Pakistan'daki pirinç tedarik zinciri, çeltik alımı, devlet destekli deniz sigortası veya navlun sübvansiyonları için minimum destek fiyatı (MSP) olmaksızın tamamen serbest piyasa ilkelerine göre çalışıyor. Özel değirmenciler ve ihracatçılar, rekabetçi bir ortamda, geçerli piyasa oranlarından çeltik satın alıyor.
2026'nın başlangıcı, Körfez'de savaşın patlak vermesinin ardından tam bir krize dönüşen artan belirsizliği beraberinde getirdi. Ülke içi nakliye maliyetleri, işleme giderleri, geciken sevkiyatlar ve ertelenen ödeme döngüleri, küresel tüccarlar üzerinde büyük bir mali baskı yaratarak Tayland, Vietnam ve Pakistan'dan yapılan temel ihracatın genel aromatik olmayan kategorilerde yüzde 20 ila 30 oranında düşmesine neden oldu. Bay Malik, Pakistan'ın pirinç sektörünün 2026-27 mali yılını, önemli miktardaki stokların ve pirinç ekim alanlarındaki yüzde 18 ila 20'lik büyümenin desteğiyle güçlü bir temel üzerinde açtığını söyledi. Kolayca bulunabilen üre gübresi, erişilebilir tarım kredisi ve bankacılık sektörünün hedeflenen kurumsal desteği sayesinde, toplam pirinç ihracat hacminin ilk çeyrekte (Temmuz-Eylül 2026) yüzde 51 arttığını, Körfez ve Karadeniz nakliye rotalarında devam eden kesintilere rağmen döviz kazançlarında yüzde 37 artış yarattığını da sözlerine ekledi. Şafak'ta yayınlandı, 2 Kasım 2026