Çinli arkeologlar, Çin tarihinin izini sürmek, Doğu Asyalı insanların kökenlerini çözmek ve ülkenin kültürel yumuşak gücünü genişletmek için yapay zeka ve derin deniz robotlarını kullanmayı amaçlayan son beş yıllık planla yüksek teknolojili bir dönüşüme hazırlanıyor. Arkeolojiye yönelik 15. beş yıllık çalışma planına göre bilim insanları, kazılan eserlerin sanal restorasyonu için uzaktan algılama, antik DNA analizi, su altı arkeoloji robotları ve yapay zeka (AI) modelleri gibi teknolojiler geliştirecek. Ayrıca Asya genelinde saha çalışması yürütmek için uluslararası ortaklıkları genişletecekler ve Avustronezya konuşulan bölgelerde, Himalaya bölgesinde ve İpek Yolu ile Deniz İpek Yolu boyunca ortak araştırmalar başlatacaklar. Akdeniz ve Orta Doğu'da ortak ekipler, Mısır, Yunanistan, Suudi Arabistan ve Tunus'taki kurumlarla su altı araştırma ekipmanları, derin deniz araştırmaları ve mirasların korunması konularında ortaklık kurarak eski uygarlıkları inceleyecek.
Ulusal Kültürel Miras İdaresi, Çin'in arkeoloji sektörünün 2030 yılına kadar yönünü belirleyen çalışma planını Ekim ayında yayınladı. Çin arkeolojisinin ana hedefi, "Çin kültürünün etkisini artırmaya ve Çin'in söylem ve anlatı sistemlerini oluşturmaya" katkıda bulunmaktır. Bilim insanları, büyük verileri kullanarak parçaları tanımlamak, fiziksel parçaları eşleştirmek ve sanal restorasyonlar gerçekleştirmek için özel yapay zeka modelleri oluşturacak. Çin aynı zamanda tarihteki tek bir anı koruyan zaman kapsülleri gibi davranan gemi enkazlarını keşfetmek için derin deniz arkeolojisini de genişletiyor. Örneğin Song hanedanlığı döneminde batan Nanhai No 1, dönemin deniz ticaretini anlamak için en önemli yerlerden biri olduğunu kanıtladı. Kazılar, katı resmi yasaklara rağmen metal eşya kaçakçılığının dönem boyunca devam ettiğini ortaya çıkardı; bu da yetkililerin kasıtlı olarak bu olayı görmezden gelmiş olabileceğine işaret ediyor.
Bu atılımlara dayanarak hazırlanan 2026-2030 planı, antik Deniz İpek Yolu ticaret rotalarını keşfetmek için su altı robotları, derin dalış ekipmanları ve hassas deniz altı kazı araçlarının geliştirilmesini gerektiriyor. Pekin ayrıca, Qingdao'da yapım aşamasında olan Ulusal Denizcilik Arkeolojisi Müzesi ve 2023'te hizmete giren Ulusal Sualtı Arkeolojisi Üssü'nün (Güney Çin Denizi) yanı sıra ulusal düzeyde bir arkeoloji laboratuvarı kurmayı planlıyor. Plan dönemi boyunca Çinli araştırmacılar, Paleolitik dönemden Neolitik döneme tarımsal geçiş, erken devletleşmenin ortaya çıkışı ve imparatorluk başkentlerinin gelişimi de dahil olmak üzere önemli tarihi kilometre taşlarının izini sürecek. Girişim aynı zamanda Sincan, Tibet ve Qinghai-Tibet Platosu arasındaki sınır bölgelerinin yanı sıra Qin hanedanı Doğrudan Yolu, Çin Seddi ve Büyük Kanal gibi önemli tarihi ticaret koridorlarını da inceleyecek.
MÖ 2000'den MÖ 1000'e kadar Xia-Shang hanedanı uygarlıklarını inceleyecek ve günümüzün Sichuan eyaletindeki esrarengiz Sanxingdui bölgesi, merkezi ovalarda Çin'in ilk devlet düzeyindeki toplumu Erlitou ve geç Shang hanedanının başkenti Yinxu dahil olmak üzere önemli Bronz Çağı bölgelerinde kazılara devam edecekler. Planda ayrıca Çin medeniyeti ile diğer dünya medeniyetleri üzerine karşılaştırmalı araştırmalar yapılması da amaçlanıyor. Doğu Asya'da insanın kökeni ve evrimine ilişkin araştırmalar, kuzey Çin'deki milyon yıllık bölgeleri, Qinghai-Tibet Platosu'ndaki aşırı çevresel adaptasyonu ve Avrasya nüfus göçlerini kapsayacak. Girişim, atalardan kalma g'nin ortaya çıkışı ve adaptasyonunun izini sürecek