Eğer İncil'den bir ayet hakkında bir sorunuz varsa, bir rahibe danışabilirsiniz. Bir kitap arayabilir veya inancınızı paylaşan biriyle sohbet edebilirsiniz. Ancak artık çok daha basit bir şey de yapabilirsiniz: Bilgisayarınızı veya cep telefonunuzu açıp makineye sorabilirsiniz.
Amerikan kamu radyosu NPR ve araştırma şirketi Ipsos'un ABD'deki 1.011 yetişkin üzerinde gerçekleştirdiği bir anket, katılımcıların %61'inin yapay zeka araçlarını kullandığını gösteriyor. Bu kullanıcılar arasında %15'i dini metinleri incelemek, %13'ü dua üretmek ve %11'i dini veya manevi rehberlik istemek için yapay zekayı kullandığını belirtiyor.
Bu oranlar büyük değil. Ancak birkaç yıl öncesine kadar garip duyulacak bir soruyu doğurmaya yetiyor: Bir makine, inanç konularında bile sohbet partnerimiz haline gelebilir mi?
Florida'lı 43 yaşında bir inşaat işçisi, bir ayin sırasında Peygamber İşaya'nın kitabından bir ayet dinledi. Bunu anlamamıştı. Geçmişte din görevlilerinden cevap almaya çalışmış, ancak bunları bulduğunu hissetmemişti. Bu kez yapay zekaya yöneldi ve ilgili bölümü kendisine açıklamasını istedi. Aldığı cevap, metni iyi ile kötü arasındaki seçimler etrafında bir ders olarak anlamasına yardımcı oldu.
Başkaları, bir dini metnin farklı yorumlarını karşılaştırmak için yapay zekayı kullanıyor. Kimileri ise kafalarını kurcalayan şeyleri ona anlatarak kendileri için bir dua yazmasını istiyor.
İnsan neden bu kadar kişisel bir konularda bir makineye başvurur? Aynı anket ilginç bir tablo sunuyor. Yapay zekayı zorlu kişisel meseleler için kullananlar, diğer nedenlerin yanı sıra, onun her an erişilebilir olduğunu, çok fazla bilgiyi bir araya getirebildiğini ve kendilerini yargılayacağından korkmadıklarını ifade ediyorlar.
Bununla birlikte, kullanıcıların yaklaşık onda yediği, yapay zekadan asla dini veya manevi rehberlik istemeyeceklerini belirtiyor.
Söz konusu soru, yalnızca bir ekran önündeki özel bir sohbetten ibaret değil.
Haziran 2023'te Almanya'nın Fürth kentindeki St. Paul Kilisesi'nde 400'den fazla insan farklı bir Protestan ayinini izledi. Rahibin yerinde bir ekran bulunuyordu.
Dijital insan suretleri, karşılama ve dualardan vaaz ve hayır duasına kadar neredeyse tüm ayini devraldı. Müzik bile yapay zeka ile oluşturulmuştu. Bu projeyi organize eden ilahiyatçı Jonas Zimmerlein, sunulanların yaklaşık %98'inin Yapay Zeka kaynaklı olduğunu hesapladı.
Tepkiler oldukça dikkat çekiciydi. Kimi bunu ilginç bir deney olarak gördü, kimi ise gerçek bir ayetin duygu, kişisel varlık ve atmosferinden yoksun olduğunu hissetti.
Belki de en zorlu soru burada yatıyor.
Birçok dini gelenekte, kutsal metinlerin incelenmesi yalnızca yalnız bir bilgi arayışı değildir. İnsanlar birlikte okur, tartışır, yorum alışverişinde bulunur, anlaşır veya anlaşmazlar; yalnızca metni değil, karşılarındaki insanın düşüncesini de anlamaya çalışırlar.
Yapay zeka, saniyeler içinde zor bir ayeti açıklayabilir, yorumları karşılaştırabilir veya bir duanın formüle edilmesine yardımcı olabilir.
Peki, bu insani buluşmanın yerini alabilir mi?
Belki de şu an için onun sınırı burada yatıyor. Bilgi ve diyalog sunabilir...