Petrol bakanının Ulusal Meclis'te İran sınırının son dönemde kapanmasının sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) arzını aksattığını ve fiyatları yukarı çektiğini açıklaması, mevcut krizin temel nedenini ortaya koyuyor. Sınırın daha sonra kısmen yeniden açılması ise yaşanan kıtlığı hafifletmeye yetmedi.
Sınırın kapanması mevcut kıtlıkları ve fiyat artışlarını tetiklemiş olsa da, sorun her kış yeniden nüksetmektedir. Pakistan, ihtiyaç duyduğu LPG'nin yalnızca yaklaşık dörtte birini üretmektedir. Geri kalanı, başta İran olmak üzere dışarıdan ithal edilmektedir. Sınır ötesi ticaretteki aksama, dolayısıyla dış tedariğe yoğun bir şekilde bağımlı olan bir pazarın kırılganlığını gözler önüne sermiştir. İran'daki savaş da deniz yoluyla daha fazla ürün getirme çabalarını karmaşıklaştırmıştır. Bakanlık deniz yoluyla sevkiyatı artırmak için çaba sarf edildiğini söylese de tüketiciler henüz bir rahatlama görebilmiş değil.
Devlet, hangi ek hacimlerin güvence altına alındığını ve bunların ne zaman varacağını açıklamak zorundadır. Dahası, özellikle yetkililerin kış mevsiminin başlangıcının talebi artıracağını bildikleri bir dönemde, İran sınırının kapanmasından önce neden hiç acil durum önlemi alınmamıştır? Karar alıcılar, ani kıtlıklar ve fiyat şoku nedeniyle mağdur olan halka bir açıklama borçludur.
Bununla birlikte, mevcut LPG arzındaki aksama tablonun sadece bir parçasıdır. LPG fiyatları tarihsel olarak, büyük bir arz şoku yaşanmasa bile kış yaklaşırken artış göstermiştir. Bu yinelenen model, krizin sadece sınırın kapanmasının bir sonucu olmadığını göstermektedir.
Yetersiz ön planlama, zayıf piyasa denetimi ve güvenilir arz anlaşmaları oluşturulmasındaki başarısızlık, talep arttığında veya ithalat kesintiye uğradığında tüketicileri savunmasız bırakmaktadır. Bu durumun sonuçları, boru hattıyla doğal gaza erişimi olmayan hane halkları için özellikle sert olmaktadır. Pakistan'ın kuzeyindeki milyonlarca aile, uzak ve dağlık bölgeler ile Pencap'ın bazı kesimleri, yemek pişirmek ve daha soğuk aylarda ısınmak için LPG'ye bağımlıdır.
Bağlantılı bölgelerde düşük gaz basıncı ve kısıtlı arz da daha fazla tüketiciyi tüplere yönlendirerek talebi artırmaktadır. Resmi fiyatın kilo başına 280 rupi civarında olmasına rağmen piyasa fiyatlarının 500-800 rupiye ulaştığı bildirilirken, temel bir yakıt birçokları için karşılanamaz hale gelmiştir. İran sınırının kapatılmasını suçlamak, bakanlığın temel görevini yerine getirme konusundaki başarısızlığını örtbas etme girişiminden başka bir şey değildir: Kapanış öncesinde yeterli arzı sağlamak ve resmi yakıt fiyatını uygulamak.
Dawn gazetesinde 30 Ekim 2026 tarihinde yayımlanmıştır