Endonezya'da birkaç ay süren orman yangınlarının dumanının yarattığı hava kirliliği nedeniyle 2026 yılı Eylül ayında tahmini 3 bin 560 kişi hayatını kaybetti. Aynı dönemde ülkedeki yaklaşık 57 milyon 800 bin insan, sağlıksız ila tehlikeli seviyelerdeki kirli havaya maruz kaldı. Yeni bir araştırma raporunda bu bilgilere yer verildi.
Perşembe günü (29 Ekim) yayımlanan Helsinki merkezli araştırma kuruluşu Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'nin (CREA) raporuna göre, yangınların neden olduğu hava kirliliğinden kaynaklanan eylül ayındaki tahmini ölüm sayısı, ağustos ayına kıyasla iki katına çıktı.
Araştırmada ayrıca, orman ve arazi yangınlarının dumanının yanı sıra elektrik üretimi, sanayi tesisleri, araç egzoz gazları ve diğer kaynakların yarattığı kirlilik nedeniyle eylül ayında yaklaşık 1 bin 750 kişinin daha hayatını kaybettiği belirtildi. Toplamda, o ay Endonezya'da hava kirliliğine bağlı tahmini ölüm sayısı 5 bin 310'a ulaştı.
Raporda, ülkenin Borneo adasının Endonezya'ya ait kesimi, Cava, Sumatra ve Doğu bölgelerinde yangın kaynaklı ölümlerin daha fazla yaşandığı ifade edildi.
CREA'nın hesaplamalarına göre, eylül ayında Endonezya'da PM2.5 kirletici partikül seviyesi, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) belirlediği yıllık sınırın yedi katından fazlaydı. Sumatra'da bu oran 10 katına, Borneo'nun Kalimantan bölgesinde ise 24 katına kadar çıktı.
PM2.5, akciğerlerin derinliklerine nüfuz edebildiği gibi kan dolaşımına da ulaşabilen son derece küçük kirletici parçacıklardır. Dünya Sağlık Örgütü, bu parçacıklara maruz kalmayı çeşitli hastalıklar ve erken ölüm riskleriyle ilişkilendirmektedir. Öte yandan ülke genelinde 330 binin üzerinde akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildi.
19 Milyondan Fazla Hektar Alan Yandı: Kuraklık ve El Nino hava koşullarının etkisiyle aylardır orman yangınlarıyla mücadele eden Endonezya'da, ormansızlaşmayı izleyen Nusantara Atlas kuruluşunun verilerine göre, yılın ilk dokuz ayında ülkede 1,9 milyon hektardan fazla orman ve arazi yandı.
Yangın dumanı Endonezya sınırlarını aşarak Malezya, Singapur, Filipinler ve Doğu Timor'a da ulaştı ve bu ülkelerde de hava kirliliği seviyelerini artırdı.
Uzmanlara göre, kereste, palmiye yağı ve madencilik sektörleriyle bağlantılı şirketlerin arazi açmak amacıyla ormanlık alanları ateşe vermesi, orman yangınlarının temel nedenlerinden biri.
Kirliliğin Büyük Kaynağı Sanayi ve Ulaşım: Raporda, başkent Cakarta ve en kalabalık ada olan Cava'da eylül ayındaki hava kirliliğine bağlı 1 bin 530 ölümün yüzde 73 ila 80'inin sanayi tesisleri, araç dumanları ve atık yakılması gibi yangın dışı kirlilik kaynaklarından kaynaklandığı belirtildi.
Landscape Indonesia danışmanlık kuruluşunun başkanı Agus Sari, durumu "öngörülebilir ve önlenebilir" olarak nitelendirdi. Sari, hükümetin zayıf hazırlık sürecini ve ulusal afet yönetim ajansı BNPB'nin bütçe kesintilerine uğramasının krizle mücadeleyi zorlaştırdığını iddia etti.
Turba Topraklarının Restorasyonu Önerisi: CREA, yangınlarla mücadelede yalnızca alevleri söndürmenin ötesinde, yangına riskli turba topraklarının restore edilmesine ağırlık verilmesini tavsiye etti. Ayrıca yasadışı arazi açma amacıyla ateş yakılmasına karşı sıkı yasaların uygulanması ve ilgili kurumların sorumlu tutulması çağrısında bulundu.
Ayrıca Cava gibi sanayi ve ulaşıma bağımlı, kirliliğe açık bölgelerde emisyon kontrol kurallarının daha da sıkılaştırılması istendi.
Öte yandan Endonezya hükümeti çarşamba günü yangınlarla mücadele için atılan adımları açıkladı. Hükümetin açıklamasında, bulut tohumlama (yapay yağmur) yöntemleri ve yangın söndürme faaliyetlerinde 72 binden fazla kişinin görevlendirildiği belirtildi. Etkilenen bölgelerde 2 bin 100'den fazla doktor ve sağlık çalışanı görevlendirilirken, 5,3 milyon maske dağıtıldığı ifade edildi.
Ancak CREA raporunda belirtilen ölüm sayısı Endonezya hükümeti tarafından resmi olarak ne onaylandı ne de reddedildi.