Geçtiğimiz hafta boyunca Washington ve Tahran, sekiz aydır süren savaşlarının yeniden tam ölçekli saldırılara mı yoksa bir barış anlaşmasına mı doğru gittiği konusunda çelişkili sinyaller gönderdi.
The Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, Perşembe günü ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD Başkanı Donald Trump'a İran'a yönelik yeniden saldırı seçenekleri hakkında brifing verdi.
The New York Times (NYT) geçen hafta, ABD ve İsrail'in 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinin ardından İran'a saldırmak için ortak planlar hazırladığını bildirdi.
Ancak aynı gün The Washington Post, Başkan Yardımcısı JD Vance'in, savaşı müzakerelerle sona erdirmek üzere İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai ile yüz yüze görüşme teklifinde bulunduğunu yazdı.
Bir yetkilinin Reuters'a verdiği bilgiye göre, Cuma günü Katarlı arabulucular ABD ile koordine edilen görüşmeler için Tahran'a döndü.
Peki Washington savaşa mı geri dönüyor, yoksa bir anlaşmaya mı varıyor? İşte bildiklerimiz:
Özellikle Washington, diplomatik bir kanalı açık tutarken bir yandan da savaşa hazırlanıyor.
WSJ'nin haberine göre ABD, bölgedeki hava savunma sistemlerini ve mühimmatını artırdı ve bazı birliklerini İran'ın misillemelerine karşı savunmasız üslerden uzaklaştırdı.
İsrail kamu yayın kuruluşu Kan'ın haberine göre, Perşembe günü on adet ABD askeri kargo uçağı İsrail'in Negev bölgesindeki Ovda ve Nevatim hava üslerine iniş yaparken, Ürdün, Suudi Arabistan ve Katar'a da ek sevkiyatlar gönderildi.
Planlar hakkında bilgilendirildiğini belirten Demokrat Senatör Chris Murphy, bu hamleleri "çılgınca" olarak nitelendirdi ve yıkıcı bir tırmanış konusunda uyardı.
NYT'ye göre Vance'in Katarlı arabulucular aracılığıyla Pazar günü Rızai'ye ilettiği mektup, yeni saldırı dalgalarının önlenmesi amacıyla, nükleer programın baştan masada olduğu ve Vance'in liderlik edeceği doğrudan görüşmeler öneriyordu.
Bunun bundan sonra ne olacağı üzerinde herhangi bir etkisi olup olamayacağı ise tartışma konusu. İsveç'teki Lund Üniversitesi Tarih ve İnsan Hakları Bölümü'nde araştırmacı olan İran analisti Rouzbeh Parsi, Vance'i Trump yönetimindeki İran konusunda "aklıselimin sesi" olarak nitelendirdi ve sinyallerinin "en az değişken ve öngörülemez" olduğunu söyledi.
Ancak Parsi, Al Jazeera'ya yaptığı açıklamada Vance'in konumunun “Trump'ı fiilen etkileyecek kadar sağlam olduğunun hiçbir zaman kanıtlanmadığını” da sözlerine ekledi.
Parsi, “Dolayısıyla, Vance ile ilgili görünüm Trump yönetimindeki herkesten daha iyi görünse de, [İranlı yetkililerin] Vance kendi başına fiilen bir şeyler ortaya koyana kadar bu girişime pek itibar edeceklerini sanmıyorum” dedi.
Ayrıca Georgetown Üniversitesi Orta Doğu siyaseti profesörü Nader Hashemi, Al Jazeera'ya yaptığı açıklamada, “Rızai pek çok sesten sadece biri” diyerek, “gerçek şu ki kararlar İslam Cumhuriyeti içinde kolektif olarak alınır” ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte, bir güvenlik ve savunma analisti olan ve Avusturya'nın Libya'daki eski savunma ataşesi Wolfgang Pusztai ise Al Jazeera'ya farklı bir görüş aktararak, “Şu anda İran'da söz sahibi olanın İslami Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) olduğundan şüphe yok” dedi.
Şubat ayında İran'ın o zamanki lideri Ayetullah Ali Hamaney, İsrail ve ABD'nin ilk saldırılarında öldürülmüş ve yerine oğlu yeni lider olmuştu. Ancak Pusztai, oğlunun “babasının sahip olduğu nüfuza sahip olmadığını” söylüyor.
Pusztai, “IRGC'nin onayı olmadan İran ile hiçbir anlaşma olmayacaktır” dedi ve Rızai bir açıklama yaptığında veya bir teklifi onayladığında bunun “IRGC liderliğinin pozisyonunu yansıttığını” varsaymanın güvenli olduğunu, bu nedenle ABD'nin “onunla müzakere etmekte kesinlikle haklı olduğunu” sözlerine ekledi.
Puszt