Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşın yarattığı devasa arz kesintisinin hafiflemesiyle birlikte, Körfez'den petrol akışı önemli ölçüde arttı.
Piyasa istihbarat firması Kpler'e göre, 18 Ekim ile biten hafta Körfez'den ham petrol ihracatı günlük ortalama 24,6 milyon varile ulaşarak savaş öncesi ortalamanın üzerine çıktı.
Küresel gösterge olan Brent ham petrolü, savaş öncesine göre yüzde 60'tan fazla artışla nisan ayından bu yana en yüksek fiyat seviyelerinden işlem görüyor.
Cuma günü, Brent ham petrolünün yakın vadeli vadeli işlemleri – aralık ayı teslimat sözleşmeleri – yüzde 2'den fazla artarak kısa süreliğine varil başına 117 doları aştı.
Piyasa analistlerine göre tırmanan fiyatlar; ABD'nin İran'a yönelik savaşında çatışmaların yeniden başlama ihtimaline duyulan kaygıyı, azalan petrol stoklarını ve bölgeden sevkiyat yapmanın artan maliyetlerini yansıtıyor.
Oxford Üniversitesi enerji sistemleri öğretim üyesi ve deneyimli petrol tüccarı Adi Imsirovic, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, "Piyasa tam olarak yapması gerekeni yapıyor: Bize bol miktarda anlık petrol olduğunu ancak bu savaşın sonunun görünmediğini – hatta tırmanmanın çok muhtemel olduğunu söylüyor" dedi.
Imsirovic, "Bu nedenle, vadeli işlem piyasaları bu beklentiyi yansıtıyor" ifadelerini kullandı.
Petrol üreticileri, tedarikin akışını sürdürmek için Orta Doğu'daki dalgalı iklime uyum sağlama konusunda giderek daha becerikli hale geldi.
İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığına yönelik saldırı tehdidiyle karşı karşıya kalan nakliye hatları, tek bir geminin tehlikeli sularda kat etmesi gereken mesafeyi azaltmak için Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında gemiden gemiye transferleri içeren bir mekik sistemi kurdu.
Mekik tekneleri petrolü boğazdan geçiriyor ve tehlike bölgesinden çıktıktan sonra bekleyen tankerlere yüklüyor.
Kpler'e göre ağustos ayında boğazı geçen ham petrolün yüzde 70'inden fazlası gemiden gemiye transferler yoluyla taşındı.
Petrol üreticileri ayrıca, Suudi Arabistan'ın doğu petrol sahalarındaki petrol arzını batıdaki Kızıldeniz'de bulunan Yanbu limanına taşıyan Doğu-Batı boru hattı ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin Habshan-Fujairah boru hattı aracılığıyla boğazı tamamen baypas eden ihracatlarını da artırdı.
Kpler verilerine göre, eylül ayı itibarıyla Körfez'den yapılan ihracatın yüzde 40'ı boğazı baypas ederken – ki bu barış zamanında küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının beşte birinin geçiş noktasıdır – bu oran savaş öncesinde yüzde 17 seviyesindeydi.
Bununla birlikte, bu tür geçici çözümler bir maliyetle birlikte geldi.
London Stock Exchange Group verilerine göre, lojistik zorlukların yanı sıra yükselen sigorta primlerinin de körüklediği navlun maliyetleri son haftalarda varil başına 40 dolara kadar ulaştı ve bu normal oranının yaklaşık 10 katına denk geliyor.
Cuma günü itibarıyla Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) tarafından kaydedilen 32 olayla ekim ayı, savaşın başından bu yana ticari gemilere yönelik saldırıların en ölümcül ayı oldu.
İspanya'nın Madrid kentindeki Comillas Pontifical Üniversitesi'nde petrol piyasaları uzmanı olan Isabel Figuerola-Ferretti, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, "Yani variller hareket ediyor, ancak ne sorunsuz ne de güvenilir bir şekilde. Bu, bir normalleşme işareti olarak okunmamalıdır" dedi.
Figuerola-Ferretti, "Bir varili teslim etmek çok daha pahalı hale geldi" diye ekledi.
Piyasa istihbarat verileri son haftalarda ihracatın çeşitli noktalarda savaş öncesi seviyelere ulaştığını gösterse de, uzun vadeli arz eğilimi daha az netlik taşıyor.
Raymond James & Associates'ten yatırım stratejisti Pavel Molchanov, arzın çatışma öncesi eğilime geri döndüğü konusunda şüphelerini dile getirdi.