Düsseldorf Havalimanı tarihi açıdan sembolik bir konuma sahiptir. Almanya'daki ilk Türk "misafir işçiler" —o dönemde kendilerine böyle deniyordu— 65 yıl önce buraya varmıştı.
Eylül ortalarında orada düzenlenen bir törende, Kuzey Ren-Vestfalya Eyaleti Başbakanı Hendrik Wüst, bu ilk göçmen kuşağının cesaretini ve Almanya'nın refahına yaptıkları katkıyı andı.
İşçi alımlarının sona erdiği 1973 yılına kadar yaklaşık 870.000 Türk kadın ve erkek iş için Almanya'ya göç etmişti. Maden ocaklarında ter döktüler, montaj hatlarında parça başı iş yaptılar veya fabrika zeminlerini temizlediler. Çoğu Düsseldorf, Köln veya Duisburg'a yerleşti. Wüst, "Ülkemizi daha çeşitlilik dolu, daha açık ve daha güçlü kıldılar" dedi. Ancak aynı zamanda şu vurguyu da yaptı: "Hedefimize ancak isim, ten rengi ve din artık önem taşımadığı zaman ulaşmış olacağız."
Haci-Halil Uslucan'a göre Almanya bunun hâlâ çok uzağında. DW'ye yaptığı açıklamada, 65 yıl geçmesine rağmen Almanya'da Türk kökenli insanlara yönelik hâlâ büyük bir ayrımcılık bulunduğunu söyledi. Bununla birlikte, işçi alımı anlaşmasının genel olarak başarılı bir hikaye olduğuna dikkat çekti: "Eğitim gibi birçok alanda başarılar gördük. Bugün çok sayıda üniversite mezunumuz var ve mesleki ilerlemeler kaydettik. Başarılı siyasi kariyerler gördük. Örneğin Baden-Württemberg Eyalet Başbakanı Cem Özdemir'i ele alalım" dedi.
Uslucan bunun mükemmel bir örneği: Babası 1971'den sonra Berlin'e gelerek tekstil sektöründe çalıştı. İki yıl sonra eşini ve iki oğlunu yanına getirdi. Psikoloji alanında doktorasını tamamlayan Haci-Halil Uslucan, şu anda Duisburg-Essen Üniversitesi'nde Modern Türkiye Çalışmaları profesörüdür. En son araştırma konularından biri, emekçi alımı anlaşmasının karanlık yüzünü ele alıyor; bu durum, eski 'misafir işçilerin' çoğunu etkileyen ve kaygılandıran bir mesele: Yalnızlık.
"Araştırmalar, yaşlılıkta yoksulluğun göçmenler arasında iki kat daha yüksek olduğunu gösteriyor; Almanlar arasındaki %12 ila %14'lük orana kıyasla göçmenlerde bu oran %25 ile %30 arasında değişiyor. İlk nesil çok ağır fiziksel işler yaptığından, maluliyet oranı ve erken emeklilik oranı göçmenler arasında belirgin şekilde daha yüksek." Uslucan, emeklilik yaşından on yıl önce işsiz kalma olasılıklarının da iki kat daha fazla olduğunu belirtiyor. "Ayrıca aylık gelirleri daha düşük, istihdamda boşluklar yaşamış ve düşük ücretli sektörlerde çalışmış olma ihtimalleri daha yüksek. Sonuç olarak emekli maaşları da düşük kalıyor."
Almanya emeklilik sigortası fonunun (DRV) göçmenlik konularında gazeteciler için bir bilgi servisi olan Mediendienst Integration için yaptığı özel bir analiz, kaygı verici rakamları ortaya koydu: Almanya'da Türk vatandaşlığına sahip emekliler, Alman emeklilere kıyasla ortalama olarak yaklaşık 360 euro (403 dolar) daha az emekli maaşı alıyor. 2025'in sonunda bu rakam ayda 1.250 euroya karşılık 890 euro seviyesindeydi. Daha da rahatsız edici olan, Haziran 2026'da Türk vatandaşlığına sahip emeklilerin, Almanlara kıyasla üç kat daha fazla ek sosyal yardım desteğine ihtiyaç duymasıdır (%9,3'e karşılık %2,7).
Düsseldorf'taki Hans Böckler Vakfı'ndan sosyal bilimci Eric Seils, DW'ye yaptığı açıklamada, Almanya'ya gelen 'misafir işçilerin' birçoğunun çalışma hayatının başında olmadığını ve bu nedenle emeklilik fonuna daha az katkıda bulunabildiklerini söyledi. "Ancak elbette en önemli neden, ücret olarak daha az kazanmaları ve daha kısa bir çalışma geçmişine sahip olmalarıdır. Almanya'ya gelen misafir işçiler sıklıkla..."