Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin (GKRY) BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Maria Michail, Yunanistan Başkanlığı bünyesinde düzenlenen “Gelişen Teknolojiler ve Deniz Güvenliği” konulu açık oturumda, Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin imzalanan mutabakat muhtırasının “hükümsüz ve dayanaksız” olduğu yönündeki tutumunu yineledi.
Söz konusu Türkiye-Libya mutabakatına, özellikle de yakın zamanda Libya Temsilciler Meclisi tarafından onaylanmasının ardından değinen Michail, “Sözde anlaşma hükümsüz ve dayanaksızdır; uluslararası hukukla, özellikle de antlaşmaların akdedilmesini düzenleyen kurallarla ve Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) ile bağdaşmamaktadır” ifadelerini kullandı.
Michail, “Coğrafya değiştirilemez, devletlerin egemenlik hakları keyfi deniz sınırlandırmaları yoluyla göz ardı edilemez” diyerek, UNCLOS’un 121. maddesinin adaların statüsünü ve deniz alanlarına olan haklarını açıkça belirlediğini vurguladı.
UNCLOS’un deniz güvenliği, hukuki öngörülebilirlik ve uyuşmazlıkların barışçıl çözümü için temel bir dayanak teşkil ettiğini belirtan Michail, uluslararası örf ve adet hukukunu yansıtan hükümlerinin tüm devletler için bağlayıcı olduğunu kaydetti. Michail, “Akdeniz ortak denizimizdir. Akdeniz’in güvenliği ve istikrarı, uluslararası hukuka ve tüm kıyı devletlerinin egemenlik haklarına saygı ilkesine dayanan iyi komşuluk ilişkilerine bağlıdır” dedi.
Oturumun ana konusuna değinen Michail, yapay zekanın deniz sahası gözetimini, erken uyarı mekanizmalarını, kriz müdahalesini ve kritik deniz altyapılarının korunmasını güçlendirebileceğini; ayrıca barış gücü, insani operasyonlar, ateşkes ve yaptırım takibini destekleyebileceğini belirtti. Ancak gelişen teknolojilerin limanlar, gemiler, deniz altı kabloları ve enerji altyapılarına yönelik siber saldırılar ve hibrit operasyonlar gibi mevcut tehditleri de artırabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Bu çerçevede Michail, yapay zekanın geliştirilmesi ve kullanılmasının “anlamlı bir insan denetimi, şeffaflık ve hesap verilebilirlik” ile, sorumlu ve etik ilkeler doğrultusunda gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı. “Teknolojik ilerleme, başta BM Şartı ve UNCLOS olmak üzere uluslararası hukuka sıkı sıkıya bağlı kalmalıdır” sözlerini tekrarladı.
Konuşmasının sonunda Michail; devletler, uluslararası kuruluşlar ve denizcilik sektörü arasında bilgi paylaşımı, kapasite geliştirme ve iş birliğinin önemine dikkat çekti. Ayrıca Güvenlik Konseyi’nin, gelişen teknolojilerin uluslararası barış ve güvenlik üzerindeki etkileriyle mücadeledeki kritik rolüne işaret ederek BM sistemi içinde koordineli hareket edilmesi gerektiğini vurguladı.
Michail sözlerini, “Kolektif hedefimiz, gelişen teknolojilerin uluslararası hukuka, insan denetimine ve uluslararası iş birliğine tam anlamıyla bağlı kalarak deniz güvenliğini artırmasını sağlamak olmalıdır” diyerek tamamladı.