Andy Burnham'ın dikkatli adım atması gerekiyor, ancak Brexit çok ciddi bir kendine zarar verme eylemiydi ve bunu ele almakta haklı. Andy Burnham'ın İngiltere'nin AB'ye yeniden katılıp katılmaması konusundaki açılış tartışması bölücü, acı verici ve siyasi açıdan riskli. Bu nedenle memnuniyetle karşılanmalıdır. Göreve geldikten hemen sonra popülaritesini tehlikeye atmak umursamazlık gibi görünebilir ama sorun acil ve çözülmeyecek. Brexit ülke ekonomisine zarar vermeye devam ediyor. Başbakanın görevi reform değilse bile meydan okumaktır. Brexit on yılı Britanyalılar arasında tuhaf bir suçluluk duygusu uyandırdı. Kamuoyu yoklamaları neredeyse yüzde 60'ın bunu bir hata olarak gördüğünü, sadece üçte birinin hâlâ lehine olduğunu gösteriyor. Brexit'e oy verenlerin neredeyse dörtte biri artık bundan pişmanlık duyuyor. Ekonomik felakete ilişkin ilk tahminlerin yanlış olduğu kanıtlanırken, Britanya'nın en büyük ticaret ortağıyla bağları kesmenin toplam maliyetinin GSYİH'nın %6-8'i olduğu tahmin ediliyor. Bu çok büyük. Bu, modern zamanlarda bir İngiliz hükümetinin gerçekleştirdiği en büyük kendine zarar verme eylemi olarak değerlendirilmelidir.
Bir yıl önce Keir Starmer, gençlik değişimi ve et ihracatına ilişkin mütevazı anlaşmalarla bazı engelleri hafifletmeye başladı. Burnham, müzakerelerin önümüzdeki ay Brüksel'de yeniden başlamasıyla bunu daha da ileri götürmek istiyor. Dün Avam Kamarası'nda, tarım düzinelerce sayfalık yönetmelik arasında sıkışıp kalırken otomobil endüstrisindeki hasara değindi. Denetim barakalarında balıklar çürüyor ve arabalar ve yolcular sınırlarda saatlerce kuyrukta bekliyor.
Ancak bir şeyler yapılması gerekiyorsa geriye şu soru kalıyor: Ne? Burnham, İşçi Partisi'nin bu parlamentodaki referandumun onurlandırılacağına dair 2024 seçim vaadinden dönmeyeceğini vurguluyor. Ancak kesinlikle tartışmanın yeniden canlanmasını istiyor ve Brexit'in bir gün tersine döndüğünü görmek konusunda kişisel bir umudu var. Şimdilik gelecekteki müzakerelerin nereye varabileceği konusunda "dürüst bir tartışma... açık bir görüşme" istiyor. AB pasaportu sahipleri için insanların serbest dolaşımı olasılığını mırıldandı. Konunun inceliği, Westminster Brexitçilerinin haşlanmış kediler gibi tepki vermesiyle ortaya çıktı. Reform Birleşik Krallık'tan Nigel Farage, "İhanet... felaket" diye bağırdı. Burnham'ın temkinli ilerlemesinin bir nedeni, halkın Brexit'ten duyduğu üzüntünün, bunun yerini ne alması gerektiği konusunda anlaşmaya varılamaması. Tüm Britanyalıların yüzde 55'i AB'ye yeniden katılmayı desteklerken, koşul İngiltere'nin daha önceki kapsam dışında kalma seçeneğinden vazgeçmesi durumunda bu oran yüzde 35'e düşüyor; bu, avroya katılmak ve Schengen pasaportsuz seyahat bölgesine katılmak anlamına geliyor.
Britanya'ya daha geniş bir Avrupa ekonomik alanı içinde özel bir yer de dahil olmak üzere orta yollu bir Brexit modeli olabilir. Ancak bu, bazı mevcut AB ülkeleri için kabul edilemez olabilir. Bir alternatif, Avrupa Serbest Ticaret Birliği'ne veya gümrük birliğine üye olmayı içerebilir. Gerçek şu ki Britanya, Avrupa birliklerine karşı tutumunda her zaman kararsız olmuştur. İrlanda ve Danimarka geçmişte Brüksel'le çıkış müzakereleri yaparak AB karşıtı referandumları tersine çevirmişti. David Cameron 2016'da böyle bir çareye başvurmadı. Sadece istifa etti.
Referandum sonrası Avam Kamarası tartışmaları sırasında birçok milletvekilinin şekli henüz belirsiz olan “yumuşak Brexit” seçeneğini tercih edeceği açıktı. O dönemde sorumlu bir parlamento böyle bir seçeneğin peşinde koşacak bir koalisyon kurabilirdi. Jeremy Corbyn'in İşçi Partisi, Theresa May'in iç bölünmelerinden faydalanmayı ve Boris Johnson ile onun "sert Brexitçilerine" yolu açık bırakmayı tercih etti. Manning Westminster'ın parti barikatları, Brüksel'le mantıklı bir uzlaşma arayışının önüne geçti. Bu nedenle Burnham'ın dikkatli yürümesi gerekiyor. Westminster'ın siyasi tutumu