Ermenistan'ın azərbaycanlılara karşı etnik temizlik politikası ilk kez BM platformunda gündeme getirildi. Bu konuda "Report"a Bakü İnisiyatif Grubu'ndan (BİG) bilgi verildi.
Bildirildiğine göre, BM'nin New York'taki merkez karargahında, BM Genel Kurulu'nun 81. oturumu çerçevesinde Bakü İnisiyatif Grubu'nun organizasyonuyla "Dönüş hakkı ve dekolonizasyon: Gecikmiş tarihi adaletin yeniden tesis edilmesi" konulu uluslararası bir konferans düzenlendi.
Etkinlikte 16 ülkeyi temsil eden 50'den fazla delege - mültecilerin ve ulusal azınlıkların haklarının korunması alanında tanınmış uzmanlar, dönüş hakkı konusunda uzmanlaşmış uzmanlar, ayrıca etnik kökenlerinden ötürü şiddet, ayrımcılık ve zulüm deneyimi yaşamış diaspor teşkilatlarının yanı sıra zarar görmüş toplulukların temsilcileri ve BM uzmanları katıldılar.
Konferansta, mevcut Ermenistan topraklarında etnik temizliğe maruz kalmış azərbaycanlıların kendi yurtlarına dönmelerinin sağlanması, ayrıca tarihi adaletin bizzat yeniden tesisi için gerekli hukuki adımların atılması ve bu meselenin uluslararası teşkilatların dikkatinin merkezinde tutulması etrafında müzakereler gerçekleştirildi.
Dönüş sürecinin uluslararası teşkilatların denetimi altında, güvenli ve onurlu bir şekilde hayata geçirilmesi, garanti mekanizmalarının tatbik edilmesi, hukuki açıdan bağlayıcı nitelik taşıyan uluslararası bir anlaşmaya varılması, uluslararası izlemenin gerçekleştirilmesi ve benzeri istikametler dikkat merkezinde tutuldu.
Konferans sırasında azərbaycanlıların etnik temizliğe maruz kalmasını, kültürel ve dini anıtlara karşı işlenen vandalizm eylemlerini ihtiva eden kısa metrajlı bir belgesel film gösterildi.
Konferans sırasında BM Afrika Kökenli Şahıslar Daimi Forumu'nun (PFPAD) eski başkanı, büyükelçi June Soomer, Uluslararası Sikh Federasyonu Baş Hukuk Müşaviri Prabjot Singh Wirring, Yönetişim üzerine uluslararası uzman Carlyle Corbin ve sömürge bölgelerinin temsilcileri konuşma yaptılar. Onlar kendi konuşmalarında Azərbaycanlıların dönüş haklarını tanıdıklarını ve uluslararası teşkilatların bu konuya dikkat ayırması gerektiğini belirttiler.
Etkinlik katılımcıları, mevcut Ermenistan topraklarında Azərbaycanlılara ait tarihi, kültürel ve dini abidelerin kasti olarak yıkılmasına ve ermenileştirilmesine etiraz emaresi olarak bir eylem gerçekleştirdiler.
Etkinliğin sonunda özel raportörün atanmasıyla ilgili BM yönetimine bir müracaat kabul edildi.
Hatırlatalım ki, mevcut Ermenistan topraklarındaki Azərbaycan halkına ait kültürel, dini ve tarihi miras, o cümleden toponimler, mescitler, mezarlıklar, ziyaretgâhlar ve diğer abideler sistematik bir şekilde yıkılmış, tahkir edilmiş ve mənimsənilmiştir. Bununla yanaşı, tarihi arazilerinden zorla kovulmuş yüz binlerce azərbaycanlının temel hakkı - kendi tarihi topraklarına güvenli ve onurlu bir şekilde dönmek hakkı hâlâ temin edilmemiş olarak kalmaktadır. Bu vaziyet, aslında, mevcut uluslararası hukuk normları ile çelişki teşkil etmektedir. Şöyle ki, 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Mültecilerin Statüsüne İlişkin 1951 Konvansiyonu gibi kabul edilmiş uluslararası hukuki belgeler, ayrıca Dayton Anlaşması'nın 7. Eki gibi uluslararası hukuk pratiğinde oluşmuş emsaller artık dönüş hakkının hayata geçirilmesini temin edecek normatif ve pratik esas yaratmaktadır.