28 Eylül 2026 tarihinde BM'nin New York'taki merkezinde, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. oturumu çerçevesinde Bakü İnisiyatif Grubu'nun organizasyonuyla "Geri Dönüş Hakkı ve Dekolonizasyon: Gecikmiş Tarihi Adaletin Restorasyonu" başlıklı uluslararası bir konferans düzenlendi.
APA'nın haberine göre konferans, Azerbaycanlıların Ermenistan tarafından etnik temizliğe maruz kalması meselesinin BM çerçevesinde ele alındığı ilk etkinlik olma özelliğini taşıyor.
Etkinlikte 16 ülkeyi temsil eden 50'den fazla delege; mültecilerin ve ulusal azınlıkların haklarının korunması alanında tanınmış uzmanlar, geri dönüş hakkı konusunda ihtisaslaşmış uzmanlar, etnik kökenleri nedeniyle şiddet, ayrımcılık ve takip süreçleri yaşamış diaspora teşkilatları ile zarar görmüş toplulukların temsilcileri ve BM uzmanları yer aldı.
Konferansta, mevcut Ermenistan topraklarında etnik temizliğe uğrayan Azerbaycanlıların kendi yurtlarına dönüşlerinin sağlanması, tarihi adaletin yeniden tesisi için gerekli hukuki adımların atılması ve bu meselenin uluslararası teşkilatların gündeminde tutulması konuları tartışıldı.
Geri dönüş sürecinin uluslararası kuruluşların denetimi altında, güvenli ve onurlu bir şekilde hayata geçirilmesi, güvence mekanizmalarının uygulanması, hukuki açıdan bağlayıcı nitelikte uluslararası bir anlaşmaya varılması ve uluslararası izlemenin gerçekleştirilmesi gibi yönler odak noktasında tutuldu.
Konferans sırasında Azerbaycanlıların etnik temizliğe maruz kalmasını ve kültürel ile dini abidelelere yönelik vandalizm eylemlerini içeren kısa metrajlı bir belgesel film gösterildi.
Konferans esnasında BM Afrika Kökenli Şahıslar Daimi Forumu'nun (PFPAD) eski başkanı Büyükelçi June Soomer, Uluslararası Sikh Federasyonu Baş Hukuk Müşaviri Prabjot Singh Wirring, Yönetişim Uluslararası Uzmanı Carlyle Corbin ve sömürge bölgelerinin temsilcileri konuşmalar yaptılar. Konuşmalarında Azerbaycanlıların geri dönüş haklarını tanıdıklarını ve uluslararası kuruluşların bu konuya dikkat göstermesi gerektiğini belirttiler.
Etkinlik katılımcıları, mevcut Ermenistan topraklarındaki Azerbaycanlılara ait tarihi, kültürel ve dini abidelerin bilerek yıkılmasına ve ermenileştirilmesine karşı protesto eylemi gerçekleştirdiler.
Etkinliğin sonunda özel bir raportörün atanması hususunda BM yönetimine yönelik bir müracaat kabul edildi.
Belirtmek gerekir ki, bugünkü Ermenistan arazisinde Azerbaycan halkına ait kültürel, dini ve tarihi miras; toponimler, camiler, mezarlıklar, ziyaretgahlar ve diğer eserler dahil olmak üzere sistematik şekilde yıkılmış, tahrip edilmiş ve sahiplenilmiştir. Bununla beraber, tarihi topraklarından zorla koparılan yüz binlerce Azerbaycanlının temel hakkı olan kendi tarihi topraklarına güvenli ve onurlu bir şekilde geri dönme hakkı hâlâ sağlanmamıştır. Bu durum, mevcut uluslararası hukuk normlarıyla çelişmektedir. Nitekim 1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Mültecilerin Statüsüne Dair 1951 Sözleşmesi gibi kabul edilen uluslararası hukuki belgeler ile Dayton Anlaşması'nın 7. Eki gibi uluslararası hukuk pratiğinde oluşan emsaller, geri dönüş hakkının hayata geçirilmesini sağlayacak normatif ve pratik temelleri halihazırda oluşturmaktadır.
Azerbaycan AIIB'nin 11. Yıllık Toplantısı çerçevesinde yöneticilerin yuvarlak masa oturumuna katıldı.
FSI başkanı: İtalyan şirketleri Azerbaycan'da sanayi alanlarına yatırım imkânlarına sahip.