PAKİSTAN, ekonomistler yatırım, ihracat, verimlilik ve mali reformlara odaklanırken güvenliği güvenlik teşkilatının ele alması gereken ayrı bir sorun olarak görerek sürdürülebilir ekonomik büyüme elde edemez.
Güvensizlik, ekonomik kalkınmanın bağlı olduğu koşulları yok ederken, kalkınma da güvenliğin temellerini güçlendirir. İçinde bulunduğumuz kriz, bu bağı görmezden gelmeyi imkansız kılıyor. Onlarca yıldır yatırımar, üretim, büyüme ve kalkınma üzerine yapılan tartışmalar büyük ölçüde ekonomik politikalara odaklanmış, içinde faaliyet gösterdikleri ekonomik olmayan ortamı ise küçümsemiştir. Oysa can ve mal güvenliği, siyasi istikrar, hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı, federal-eyalet koordinasyonu, hesap verebilirlik ve bölgesel barış ekonomik sonuçları doğrudan etkilemektedir. Bunlar iyileşmediği sürece ekonomik reformlardan elde edilen getiriler potansiyelin altında kalmaya devam edecektir.
Artan militan faaliyetler ve Pakistan'ın 2026 Küresel Terörizm Endeksi'ndeki en üst sıradaki konumu, insan hayatına ve ekonomik beklentilere zarar vermektedir. Askeri personelin de aralarında bulunduğu 37 kişinin hayatını kaybettiği Kohat'taki son polis karakolu saldırısı uluslararası medyada geniş yankı uyandırdı. Yabancı iş insanları ve üst düzey yöneticilerin planlanan ziyaretlerini iptal ettiği bildirilirken, birkaç hükümet tarafından yayınlanan seyahat uyarıları da vatandaşlarının Pakistan'ı ziyaret etmesini caydırabilir. 2025 yılında Hayber Pahtunhva'daki TTP ve Belucistan'daki BLA saldırıları güvenlik personeli arasında yüzlerce kayba neden oldu. Geçmiş on yılın eğilimi, terörizmin artık geçici bir durum olmadığını göstermektedir. Terörizm; yatırım, ticaret, turizm, kalkınma ve istihdam üzerinde yapısal bir kısıtlamadır.
TTP sorunumun kökenleri onlarca yıl öncesine dayanmaktadır. Pakistan'ın 1980'lerde Afganistan'ın Sovyet işgaline karşı çıkma konusunda ABD ile müttefik olma kararı, acil stratejik hedefin ötesinde sonuçlar doğurdu. Silah ve uyuşturucu kaçakçılığının yaygınlaşması, mezhepsel şiddet, militan grupların büyümesi ve aşırılık yanlısı ideolojilerin yayılması, Pakistan'da terörizmi kolaylaştıran sosyal ve kurumsal bir ortam yarattı.
Sovyetler Afganistan'ı terk ettikten sonra Pakistan, Afgan gruplar arasında siyasi bir anlaşma şekillendirme çabalarına müdahil oldu. Güç paylaşımı düzenlemelerinin başarısızlığa uğraması ve ardından gelen iç savaş, 1996'da Kabil'i ele geçiren Taliban'ın ortaya çıkmasına yol açtı. Pakistan onların rejimini destekledi. Ancak 11 Eylül durumu kökten değiştirdi. Pakistan, terörizme karşı küresel kampanyaya katıldı ve kendisi de önemli bir hedef haline geldi. ABD Afganistan'dan ayrılmaya karar verdiğinde Pakistan, Doha sürecinde önemli bir rol oynadı. Eşref Gani hükümetinin 2021'de çöküşü ve Taliban'ın iktidara dönmesi, sınır ötesi terörizmin azalacağına dair beklentilere yol açtı. Bunun aksine, artık NATO güçlerinin geride bıraktığı modern silahlarla donatılmış olan TTP, saldırılarını yoğunlaştırdı.
Asıl zorluk, kalkınma yoluyla güvenlik ve güvenlik yoluyla kalkınma inşa etmektir.
Çin, Suudi Arabistan ve Türkiye'yi içeren diplomatik çabalar kalıcı bir çözüm üretemedi. Batı sınırındaki güvensizlik ikili ticareti aksatarak üreticilere, tüccarlara ve nakliye operatörlerine, özellikle Hayber Pahtunhva ve Belucistan'da maliyetler yüklemektedir. Güvenlik ve ticaret artık doğrudan birbirine bağlıdır. Belucistan ise farklı ama aynı derecede ciddi bir zorluk teşkil etmektedir. Bölge, asimetrik savaş ve isyanda keskin bir tırmanışa tanık olmaktadır. Otoyollar, demiryolları, köprüler, doğalgaz boru hatları, elektrik iletim hatları ve diğer altyapılar hedef alınmıştır. Maden işçileri, diğer eyaletlerden gelen işçiler ve hükümet yetkilileri...