Çin, Amerika Birleşik Devletleri ile uzay rekabeti kızışırken, 2028 yılının sonuna kadar Mars'ın jeolojik bir haritasını tamamlamayı planlıyor.
Çin'in Tianwen-3 olarak bilinen bir sonraki Mars misyonunun baş bilim insanı Hou Zengqian pazartesi günü yaptığı açıklamada, haritanın kızıl gezegenin tüm yüzeyini kapsayacağını ve Mars jeolojik dönemleri için küresel standart olmayı amaçladığını söyledi.
Devlet haber ajansı Xinhua, haritanın yapay zeka destekli ilk Mars jeolojik haritası olacağını ve Tianwen-3 misyonu hazırlıklarının önemli bir parçasını oluşturacağını bildirdi.
Hou, haritanın Çin'in Mars'a gönderdiği ilk gezgin araç olan Zhu Rong'un bulgularını da içereceğini belirtti.
Bu bulgular arasında, Mars'ın yaklaşık 3,5 milyar yıl önce kıtalararası ölçekte antik bir okyanusa ve yaklaşık 1,6 milyar yıl önce olası kısa süreli sellere sahip olmuş olabileceğine dair kanıtlar yer alıyor.
Zhu Rong, Tianwen-1 misyonunun bir parçası olarak Mayıs 2021'de gezegene iniş yapmış ve Çin'i, Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra Mars'a keşif aracı indiren ikinci ülke yapmıştı. Araç, Mars yüzeyinde neredeyse bir yıl boyunca çalışmış ve 1,9 kilometreden (1,18 mil) fazla yol kat etmişti.
Xinhua'nın haberine göre Çin'in harita projesi aynı zamanda Tianwen-3 iniş bölgesinin 1:50.000 ölçekli ayrıntılı bir jeolojik haritasını ve bir atlas serisini de üretecek.
Haberde, "Bu proje aynı zamanda Ay, Venüs ve asteroitlerin gelecekteki jeolojik haritalandırması için de bir model sağlayacak" denildi.
Çin, 2031 yılı civarında Dünya'ya en az 500 gram (1,1 pound) Mars örneği toplamak ve geri getirmek amacıyla Tianwen-3 misyonunu 2028'in sonlarında fırlatmayı planlıyor. Eğer başarılı olursa bu, Çin'i Mars'tan örnek getirme misyonunu tamamlayan ilk ülke yapacak.
Bu görev, biri Mars malzemelerini toplamak üzere bir iniş aracı ve çıkış aracı taşıyan, diğeri ise örnekleri Dünya'ya geri taşımak için bir yörünge aracı ve dönüş modülü taşıyan iki fırlatmayı içerecek.
Bu arada, NASA ve Avrupa Uzay Ajansı'nın ortak Mars örnek getirme misyonu, fırlayan maliyetler ve ard arda yaşanan gecikmeler nedeniyle sekteye uğradı.
Şubat 2021'den bu yana Mars'ta görev yapan Perseverance gezgin aracı, birkaç düzine kaya ve toprak örneğini topladı ve sakladı.
Orijinal plana göre bu örneklerin 2030'larda alınarak Dünya'ya geri getirilmesi gerekiyordu. Ancak NASA 2024 yılında programın maliyetinin 11 milyar dolara kadar çıkabileceğini ve örneklerin 2040'tan önce getirilemeyeceğini tahmin etti.
Ocak ayında ABD Kongresi, yüksek fiyat etiketi ve ard arda yaşanan gecikmeler nedeniyle fonlarını keserek mevcut programı fiilen sonlandırdı.
Bu durum, bazı fonların daha düşük maliyetli teknolojiler geliştirmeyi amaçlayan yeni bir Mars Gelecek Misyonları girişimine aktarılmasına yol açarken, gelecekteki herhangi bir Mars örnek getirme misyonunun mimarisi ve takvimi belirsizliğini koruyor.
ABD, Sovyetler Birliği ile Soğuk Savaş uzay yarışında ilk Mars misyonunu tamamlamıştı. NASA'nın Mariner 4 aracı, gezegenin yakınından geçen ilk uzay aracı olmuş ve 1965 yılında yakın çekim fotoğraflar geri göndermişti. Bunu 1976'da NASA'nın ilk Mars iniş aracı Viking 1'in Mars'a ayak basması izlemişti.
İlk robotik gezgin araç olan Sojourner'ın 1997'de Mars'a ulaşmasından bu yana, beş Amerikan gezgini Mars yüzeyini keşfetti ve Curiosity ile Perseverance bugün hala çalışmaya devam ediyor.
Çin'in ilk Mars misyonu Tianwen-1, Temmuz 2020'de fırlatılmış ve Zhu Rong gezgin aracını konuşlandırmıştı.
Zhu Rong, planlanan 90 Mars gün süren birincil görevini tamamlamış ve Mayıs 2022'ye kadar çalışmaya devam etmişti. Daha sonra planlanan bir kış uykusuna girmiş ancak sonrasında operasyonlarına devam edememişti. Raporlar bu arızanın temel nedeni olarak ağır toz fırtınalarını göstermişti.