Hindistan ile imzalanan 30 yıllık Ganj su paylaşımı anlaşmasının Aralık ayında sona erecek olması nedeniyle Bangladeş, yeni bir anlaşmaya varılamamasının su kıtlığını derinleştirerek onlarca milyon insanın geçim kaynağını tehdit etmesinden korkuyor.
Bangladeş'in kurak Barind bölgesinde yaşayan 72 yaşındaki Protestan rahip Bikash Soren, komşu Hindistan'dan akan Ganj nehrinin köyünün içinden yıl boyunca büyük tekneler taşıdığı günleri hatırlıyor.
Rahip, "Yılın neredeyse üç ayı boyunca nehrin aktığını neredeyse hiç görmüyorsunuz" dedi.
Azalan su seviyelerinin pirinç ve buğday mahsullerini perişan etmesinin ardından geçen sezon iki çiftçinin intihar ettiğini de sözlerine ekledi.
Ganj'daki akıntının azalması, Bangladeş'te Padma olarak bilinen nehirdeki balık avını da büyük ölçüde sarstı.
Göletlerde balıkçılığa yönelen 55 yaşındaki Abu Bakar Siddique, "Şimdi nerede balık bulacağız?" diyerek, "Eskiden çok çeşitte balık yakalardım" ifadelerini kullandı.
Dünya Bankası'na göre 2.525 kilometre uzunluğundaki Ganj, Bangladeş'teki 50 milyondan fazla insan dahil olmak üzere 655 milyon kişiye ev sahipliği yapan dünyanın en kalabalık nehir havzasından akıyor.
12 Aralık'ta süresi dolacak olan 1996 tarihli anlaşma, Bangladeş'in 20 kilometre akış yukarısındaki Hindistan'a ait Farakka Barajı'ndaki kurak mevsim su paylaşımını düzenliyor.
Su paylaşımı üzerine teknik bir komiteye başkanlık eden başbakanlık danışmanı Rashed Al Mahmud Titumir, AFP'ye yaptığı açıklamada, Bangladeş'in "karşılıklı yarar ve saygı" temelinde yeni bir anlaşmaya ihtiyacı olduğunu söyledi.
Hindistan ile Bangladeş arasında 54 sınır ötesi nehir üzerindeki su tartışmaları onlarca yıl öncesine dayanıyor ve Ganj bunların en önemlileri arasında yer alıyor.
Su paylaşımını denetleyen kurul olan Ortak Nehirler Komisyonu'nun (JRC) eski Bangladeşli üyesi Malik Fida A. Khan, Hindistan'ın akış yukarısına "ek barajlar" inşa ettiğini söyledi.
Khan, "Bu kez anlaşma iklim değişikliğiyle ilgili hükümleri içermeli ve tüm nehir havzasını hesaba katmalıdır" dedi.
Bangladeş, Hindistan'ın bir anlaşmanın yenilenmesi yönündeki müzakere talebine yanıt vermediğini belirtti.
Yeni Delhi dışişleri bakanlığı, "nehirle ilgili konulardaki tartışmaların" son teknik görüşmelerini Mayıs ayında yapan JRC komisyonunun sorumluluğunda olduğunu ifade etti.
Bakanlar düzeyinde resmi olarak onaylanan son JRC toplantısı, 12 yıllık bir aranın ardından 2022 yılında gerçekleştirilmişti.
Öte yandan, sınır ötesi Teesta nehri için önerilen su paylaşım anlaşması 2011 yılından bu yana askıda bulunuyor.
Bangladeş'in devrik lideri Şeyh Hasina'nın, 2024 ayaklanmasının ardından eski müttefiki Hindistan'a kaçması ve hâlâ orada bulunmasından bu yana New Delhi ile Dakka arasındaki ilişkiler bozuldu.
İnsanlığa karşı suçlardan gıyaben idama mahkûm edilen Hasina, imzaladığı anlaşmanın sona ereceği ay olan Aralık'ta Hindistan'dan Bangladeş'e döneceğine yemin etti.
Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman'ın da anlaşmanın süresi dolmadan Hindistan'ı ziyaret edebileceği bildiriliyor ancak henüz doğrulanmış bir ziyaret bulunmuyor.
Tartışmalar, Hindistan'ın 2,2 kilometre uzunluğundaki Farakka Barajı'nı açtığı 1975 yılına kadar uzanıyor. Bangladeş, Hindistan'ı suyun çoğunu başka yöne yönlendirmekle suçlamıştı.
Birleşmiş Milletler anlaşmazlığa müdahale etmiş ve 1977'de bir anlaşmaya varılmıştı.
Dakka merkezli çevreci grup Riverine People'dan Şeyh Rokon, su paylaşımı düzenlemelerinin on yıl sonra geçerliliğini yitirdiğini ve bunun ağır sonuçlar doğurduğunu söyledi.
Rokon, "Ganj anlaşmasız geçen yıllarda büyük zarar gördü ve en az üç nehir neredeyse tamamen kurudu" dedi.
Bunlardan biri, deniz seviyesi yükseldikçe tuzluluğun artmasını sınırlamaya yardımcı olan, dünyanın en büyük mangrov ormanı ve Dünya Mirası alanı olan Sundarbanlar'a tatlı su taşıyan Gorai nehridir.
955 kilometrekarelik tarım arazisini sulamak için tasarlanan Bangladeş'in Ganj-Kobadak Sulama Projesi, ülkenin...