Bu tehditlerin her ikisinin de kökeni aynı: kâr elde etmeye çalışan özel kuruluşlar. Onlara karşı durma gücüne sahibiz.
Aşırı sıcaklarla geçen bir yaz, Nepal'de yerle bir olan köyler, rekorlar kıran bir süper El Niño ve Exxon'un 2050 yılına kadar 3 derecelik ısınmaya ulaşabileceğimizi açıkça ifade etmesi; durum daha da kötüleşebilir mi?
Ya buna bir de yapay zeka kaynaklı yok oluş riskini eklesek?
İklim aktivistleri ve fon sağlayıcıları olarak, yıllardır apaçık, kaçınılmaz ve önlenebilir bir iklim felaketi konusunda uyarılarda bulunuyoruz. İster kamuoyunu uyarmak için ödüllü filmler (Don’t Look Up ve Just Look Up) yaparak, ister yaşanabilir bir gelecek için cesurca mücadele eden protesto gruplarını finanse ederek, halkı uyandırmak için alarm zillerini çalıyoruz.
Son zamanlarda, iklim felaketleri ve yapay zekanın yayılımı dünya genelinde topluluklara zarar verirken, uyarılar her yerden aynı anda geliyor.
OpenAI'ın eski yapay zeka tahmincilerinden Daniel Kokotajlo, yakın zamanda Senato'da verdiği ifadede, günümüz yapay zeka modellerinin artık hiçbir insanın vermediği hedeflerin peşinden koşmak üzere eğitildiğini ve bunu yaptıklarını gizlediklerini belirtti. Kokotajlo, yapay zeka şirketlerinin 2028 sonuna kadar kendi işlerini otomatize etme olasılığını yaklaşık %50 olarak öngörüyor. Eğer bu gerçekleşirse, yapay zeka güvenliği topluluğu, teknolojinin insanların denetleyebileceğinden daha hızlı gelişebileceği ve sonunda kapatılmasının imkansız hale gelebileceği konusunda uyarıyor.
Bu spekülatif uyarılar, ana akım medya, politikacılar ve sivil toplum nezdinde endişe yarattı. Bazı eleştirmenler, bu uyarıların yapay zeka endüstrisinin bir silahlanma yarışı başlatmak ve hükümet fonlarını kapmak için yapay zeka kıyameti hayaletini kullandığı bir pazarlama taktiği olduğunu öne sürüyor. Diğerleri ise bunun bir sorumluluktan kaçma girişimi olabileceğini düşünüyor: makineleri tanrılaştırarak, onları yaratanları kolayca unutabiliriz.
Her iki durumda da tartışma, yapay zekanın şu anda dünya genelinde toplulukları kirleterek verdiği zararı veya petrol ve gaz endüstrisiyle yapılan yeni yapay zeka ortaklıklarının yarattığı tahribatı göz ardı ediyor. Sadece veri merkezi altyapısından kaynaklanan emisyonlardan bahsetmiyoruz. Zararlar çok daha derinlere iniyor.
Nature dergisinde yayınlanan yakın tarihli bir çalışma, petrol devleri ile teknoloji endüstrisi arasında, yapay zekayı yeni arama ve çıkarma faaliyetleri için kullanmak üzere bir ittifak olduğunu ortaya koydu; bu durum atmosfere (Rusya'nın yıllık emisyonuna eşdeğer olan) 1,8 gigaton karbondioksit eklenmesi anlamına geliyor.
Bu arada yapay zeka, bilgi ekosistemlerimizi kamu güvenini aşındıran dezenformasyonla dolduruyor veya nükleer tehditleri "halüsinasyon" görerek ABD ile Çin arasında neredeyse bir savaş başlatacak noktaya getiriyor.
Hangi kıyametin önce geleceği konusunda bir yarıştaymışız gibi hissettiriyor. Peki ya hiçbiri olmasa?
Bunun merkezinde aynı temel soru yatıyor: Geleceğimize kim karar veriyor? Şu anda tehdit ister yapay zeka, ister iklim, isterse her ikisinin bir karışımı olsun, cevap aynı: Bir avuç özel şirket, milyarderler ve onların siyasi destekçileri, kendilerini zenginleştirecek ancak milyarlarca insanı mahvedecek seçimler yapıyorlar.
Kuraklıktan etkilenen bir kasabadan su çeken, enerji için gaz yakan ve petrol şirketlerinin daha fazla petrol bulmasına yardımcı olan yapay zekayı çalıştıran bir veri merkezi, hem bir iklim mücadelesidir hem de bir yapay zeka mücadelesidir.
Topluluklar direniyor ve kazanıyor. Data Center Watch, 2026'nın ilk yarısında ABD'de yaklaşık 200 milyar dolar değerindeki en az 120 veri merkezi projesinin engellendiğini veya ertelendiğini, 49 eyalette muhalefet olduğunu kaydetti. Heatmap News, sadece yılın ilk üç ayında en az 20 projenin tamamen iptal edildiğini bildirdi; bu bir rekor.
Bunlar, suyun, gıdamızı yetiştiren toprağın şirketler ve milyarderler tarafından ele geçirilmesine karşı küresel bir harekete dönüşmeye hazır olduğuna inandığımız sürecin ilk aşamalarıdır.