Yaklaşık elli yıldır BM barış gücü askerleri, Orta Doğu'nun en tehlikeli ve hassas sınırlarından biri olan Lübnan'ın güneyinde devriye geziyor. Savaşlara, siyasi krizlere, Hizbullah'ın yükselişine ve kalıcı barışın nadiren görüldüğü bir bölgeye istikrar getirme yönündeki tekrarlanan girişimlere tanıklık ettiler.
Şimdi ise Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü (UNIFIL) ayrılmaya hazırlanıyor. Operasyonlarının 31 Aralık 2026'da sona ermesi ve ardından 2027 yılı boyunca kademeli bir çekilme sürecinin gerçekleşmesi planlanıyor.
Bu karar rahatsız edici bir soruyu gündeme getiriyor: Uluslararası toplum, Hizbullah'ın askeri gücünü ve nüfuzunu yeniden inşa etmesi için kapıyı açık mı bırakıyor?
Bu sorunun cevabı sadece Lübnan için değil, İsrail için de önem taşıyor. UNIFIL'in yerini alacak güvenilir bir güvenlik düzenlemesi olmaksızın, Lübnan'ın güneyi bir kez daha İsrail'e yönelik saldırılar için bir fırlatma rampası haline gelebilir ve bir önceki çatışmanın yaralarını sarmaya çalışan bir ülkeye yeni bir yıkıcı savaş getirebilir.
Tehlike sadece barış gücü askerlerinin ayrılıyor olması değil; Lübnan devleti Hizbullah'ın askeri varlığını yeniden inşa etmesini engelleyemeden ayrılmalarıdır.
Zayıflamış bir Hizbullah, mutlaka yenilmiş bir Hizbullah demek değildir.
BM Güvenlik Konseyi, 1978 yılında Lübnan'ın güneyinde güvenliğin yeniden tesis edilmesine yardımcı olmak ve Lübnan hükümetinin otoritesini desteklemek amacıyla UNIFIL'i kurdu. İsrail ile Hizbullah arasındaki 2006 savaşının ardından, 1701 sayılı BM Güvenlik Konseyi kararı misyonu genişletti ve Mavi Hat ile Litani Nehri arasındaki bölgenin, Lübnan ordusu ve UNIFIL dışındaki silahlı gruplardan arındırılmasını talep etti.
Ancak takip eden yıllar, uluslararası barış gücünün sınırlılıklarını gözler önüne serdi. Binlerce BM askerinin varlığına rağmen Hizbullah geniş bir askeri cephanelik inşa etti, yer altı tesisleri ağları geliştirdi ve sınırın ötesindeki İsrail yerleşimlerini tehdit eden mevziler kurdu.
İran destekli milis gücü sadece İsrail'e meydan okumakla kalmadı; aynı zamanda Lübnan halkının rızası olmaksızın savaş ve barış kararları alabilen bağımsız bir askeri güç sürdürerek Lübnan'ın egemenliğini de zayıflattı.
UNIFIL'in çekilmesinin çözümsüz bırakacağı temel sorun budur.
Hizbullah'ı silahsızlandırmadaki başarısızlıkları nedeniyle sadece barış gücü askerlerini suçlamak haksızlık olur. Uluslararası güç, bu örgütle savaşmak için kurulmamıştı. Görev tanımı Lübnan makamlarıyla iş birliğine dayanıyordu ve kısıtlamaları uygulama yeteneği sınırlıydı.
Uluslararası toplum, barış gücü askerleri ayrılmadan önce Lübnan ordusunun sorumluluğu devralabilmesini sağlamalıdır.
Buna rağmen, varlıkları sınır boyunca uluslararası izleme, iletişim kanalları ve bir ölçüde istikrar sağladı. Bu işlevleri etkili bir alternatif olmaksızın ortadan kaldırmak ciddi bir hata olacaktır.
Güvenlik sonuçları hem Lübnan hem de İsrail için ciddidir. Sınırın her iki tarafındaki topluluklar yıllarca süren şiddete, yerinden edilmelere ve belirsizliğe katlandı. Hizbullah'ın Lübnan'ın güneyindeki askeri varlığını yeniden inşa etmeye yönelik herhangi bir girişimi, gerilimi artırabilir ve yeni bir çatışma riskini yükseltebilir.
Her iki ülke de kendi halklarını korumalı ve daha fazla tırmanışı önlemelidir. Lübnan için bu, devlet otoritesi dışında faaliyet gösteren silahlı grupların topraklarını kullanmamasını sağlamak anlamına gelir. İsrail için ise sınır topluluklarını yeni saldırılardan korumak demektir.
Bu nedenle Lübnan'ın güneyinin geleceği, sivillerin güvenliği açısından ciddi bir endişe kaynağı olmaya devam etmektedir.