Bu hamle, Avrupa'nın otomotiv endüstrisini Çin'in haksız ticaret uygulamalarından korumayı amaçlıyor. Avrupa Birliği'nin Mart ayında önerdiği Sanayi Hızlandırıcı Yasası (IAA), Avrupalı araç fabrikalarını modernize etmeyi ve yalnızca Avrupa'da üretilen araçları sübvanse etmeyi hedefliyor.
Ancak AB'nin "Avrupa'da Üretilmiştir" planı; Türkiye, Fas, Japonya ve Güney Kore gibi Avrupa tedarik zincirlerine derinlemesine entegre olmuş diğer müttefik otomotiv üretim yapan ülkeler arasında derin bir endişeye yol açıyor.
IAA'nın kendi araç üretimleri üzerindeki olası etkileri konusunda aylarca süren çıkmazın ardından Almanya ve Fransa, bu ayın başlarında, İngiltere ve Norveç gibi AB üyesi olmayan ülkelerden gelen tedarikçilerin "Avrupa menşei" statüsü kazanmasına olanak tanıyacak kilit bir uzlaşmaya vardılar.
Bununla birlikte, 1990'ların ortalarından bu yana AB pazarına kesintisiz erişimin tadını çıkaran Türkiye de dahil olmak üzere, otomotiv sektöründeki diğer kilit oyuncular kapsam dışı bırakılacak.
Öneriler Brüksel'de yasalaşmadan önce hâlâ büyük yasama engelleriyle karşılaşacak olsa da, İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan Zeytinönü, Fransa-Almanya çerçevesinin Türkiye'nin otomotiv sektörü için yıkıcı olabileceğini düşünüyor.
Zeytinönü DW'ye yaptığı açıklamada, "Türkiye'nin toplam otomotiv ihracatının %73'ü AB'ye gidiyor" dedi ve ekledi: "Eğer AB pazarında bir 'Avrupa'da Üretilmiştir' engeliyle karşılaşırsak, bu durum AB ile ticaretle birlikte ihracatımıza da büyük zarar verecektir."
Zeytinönü, Türkiye'nin dışlanmasının Çin'e karşı rekabet gücünü güçlendirmekten ziyade Avrupa otomotiv sektörüne de zarar vereceğini sözlerine ekledi.
Türkiye'nin otomotiv ihracatçıları birliği OİB, ülkenin geçen yıl AB'ye yaptığı otomotiv ihracatının toplam 30.1 milyar dolar (26.8 milyar euro) olduğunu hesapladı.
IAA, batarya hariç olmak üzere bir aracın bileşenlerinin toplam değerinin %70'inin Avrupa'da üretilmesini şart koşuyor.
Ancak ilk teklif, geçen yıl yeni AB araç tescillerinin yalnızca %27'sini oluşturan bataryalı elektrikli araçları (EV), şarj edilebilir hibritleri ve yakıt hücreli modelleri kapsıyor.
Uluslararası otomotiv araştırma ağı GERPISA'nın direktörü ve Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi'nde (CNRS) kıdemli araştırmacı olan Tommaso Pardi, %70'lik hedefin dikkate değer ölçüde cömert olduğunu belirtiyor.
Pardi DW'ye yaptığı açıklamada, "Ortalama Avrupalı yapımı bir elektrikli aracı ele alıp bataryayı çıkardığınızda, [parçaların] yaklaşık %83'ünün Avrupa'dan geldiğini görürsünüz" dedi.
Alman-Fransız ortak planının revize edilmiş versiyonu altında, bazı kendi kendine şarj olan hibritler ile benzinli ve dizel araçlar 2035'ten sonra da satılmaya devam edebilir ve bunlar da "Avrupa'da Üretilmiştir" kurallarından etkilenecektir.
Bu arabalar çok daha düşük oranlarda Avrupalı parça içermektedir. Türkiye'nin geçen yıl AB'ye yaptığı yaklaşık 800.000 araç ihracatının çoğunluğu bu çok daha geniş şemsiye altına girecektir.
Türkiye'nin dışlanmasının bir diğer kilit nedeni de Çinli otomobil üreticilerinin, AB pazarına arka kapıdan erişim sağlamak umuduyla orada varlıklarını genişletmeleri ancak büyük engellerle karşılaşmalarıdır.
Bunlar arasında, üretilen araçların AB güvenlik standartlarını karşılamaması nedeniyle kuzeybatıdaki Eskişehir'deki fabrikası bir yıl içinde kapanan SWM Motors da yer alıyor.
BYD'nin Ege kıyısına yakın büyük bir sanayi merkezi olan Manisa'da 1 milyar dolarlık bir tesis açma planları ise askıya alındı.
Öte yandan danışmanlık firması AlixPartners'a göre Fas, COVID-19 pandemisinden bu yana aralarında batarya ve oto parçalarının da bulunduğu Çin'den 10 milyar avrodan (11 milyar dolar) fazla yatırım aldı.
Fransa için Kuzey Afrika ulusu, Almanya'nın otomotiv sektörü için Çin'in oynadığına benzer bir rol oynuyor; yani Fransız otomobil üreticilerinin rekabetçi kalmasına yardımcı olan düşük maliyetli bir üretim merkezi.