“Ben meslek gereği bir hikaye anlatıcısıyım,” diye yazıyor Jeanette Winterson, yapay zekanın hayatımızdaki her şeyi nasıl değiştirebileceğini ele aldığı 2021 tarihli, kendine has ve düşündürücü denemeler derlemesi *12 Bytes*'ın ilk sayfasında. “Ve biliyorum ki biz her şeyi bir gerçeğe dönüşene kadar kurgudan ibaret görürüz: uçma hayali, uzay seyahati hayali, zaman ve mekan ötesinde biriyle anında konuşma hayali, ölmememe ya da geri dönme hayali.”
O, olası geleceğimiz hakkında en az 15 yıldır düşünüyor; örneğin 2007 tarihli romanı *The Stone Gods* (Taş Tanrılar), hiç yaşlanmayan robotlar ve insanlarla dolu, iklim felaketi sonrası bir dünyayı hayal ederken; *12 Bytes*’tan önce ise Mary Shelley’nin *Frankenstein*’ı yazdığı yazın yeniden canlandırılması ile trans bir doktorun günümüz kriyojenistleri (dondurarak saklama uzmanları) ve yapay zeka destekli robotlar arasındaki seyahatlerini harmanlayan *Frankisstein: A Love Story* yayımlanmıştı.
Buluştuğumuzda Winterson, çocukluğunun kurgusal bir anlatımı olan ilk romanı *Oranges Are Not the Only Fruit*'un (Portakallar Tek Meyve Değildir) Çin'de son altı yılda bir milyondan fazla sattığını söyleyerek yeni dönmüştü; çoğunluğu genç kadınlardan oluşan 200,000'den fazla kişi onu konuşmasını dinlemek için gelmeye çalışmıştı. Yazar, uzun çalışma saatleri ve yaklaşan yapay zeka kaynaklı güvencesizlik çağında, kendi kapana kısılmış çocukluğundan kaçışının bu kurgusal anlatımının, okuyuculara kendileri için farklı bir gelecek hayal etme cesareti verdiğini düşünüyor. O günden bu yana yetişkinler için 13 romanın yanı sıra kurgu dışı eserler, kısa öyküler, çocuk kitapları ve senaryolar yazdı. Şimdi ise Goalhanger yapım şirketine kendisine bir podcast vermesi için baskı yapmak istiyor. Doğu Londra’nın Spitalfields semtinde, bir dükkanın üzerindeki –ki o dükkan da kendisine ait– Gürcü tarzı odalarındaki ahşap bir masada oturarak, “The Rest is Human (Geri Kalan İnsandır) adında bir tane yapmak istiyorum” diyor. “Düşündüğümüz her şeyi dış kaynaklara devretme yönündeki bu mutlak kargaşada kendimiz için neyi elinde tuttuğumuzu görmek adına.”
Çünkü ona göre, bir tür olarak hikayemizde bir dönüm noktasındayız. Sanayi Devrimi'ne kadar değişim tamamen “Doğa Ana ve yavaş varoluş süreci” ile ilgiliydi, ancak sonra biz “muazzam bir müdahalede bulunduk. Ve bu, belirleyici bir an.” 70 yıl önce bilgisayarlar bir diğer adımdı. Tercihen alternatif zeka olarak adlandırmayı tercih ettiği yapay zeka ise sıradaki adım ve “evrimsel bir sıçrama. Durum tam olarak budur. Yapay zeka bir araçtan çok daha fazlasıdır.” Bunu göz önüne alarak, indirgenemez derecede insani olanı –duygularımızı, hayal güçlerimizi, kim olduğumuz ve ne yaptığımıza dair asırlık çalışmalarımızı– anlamak, işlerin ne kadar iyi ya da kötü gideceğinin merkezinde yer almalıdır.
Bu konuda genellikle dikkat çekici bir şekilde iyimser. Örneğin yapay zekayla, “sisteminizle sohbet edebileceğiniz” bir ilişki hayal ediyor. “Her şeye bakacak. Çok yüksek bir hızda ilerleyecek. Ulaşıma bakacak. Altyapı hizmetlerine bakacak. İstihdama bakacak, çalışma saatlerine bakacak ve ‘Bu tuhaf insan adı verilen varlıklar neyin üzerinde gelişiyor? Ne seviyorlar? Ve bunu her zaman sevdiler mi?’ diyecek. Bunu gerçekten ütopik bir şekilde yapıp, ‘Peki, işleri daha iyi hale getireceğiz’ diyebiliriz.” Sanayi Devrimi'nde sahip olduğumuz seçimi yansıtan, derinlemesine anlamlı bir seçim anındayız, diye inanıyor: yani “Nasıl bir gelecek inşa edeceğiz?”
Ancak, kazançlarını adil bir şekilde dağıtamayarak, Endüstri...