BANJALUKA, SARAJEVO - Bosna-Hersek ekonomisinin bu yıl yüzde 2,4 oranında büyümesi bekleniyor; bu oran Batı Balkanlar ortalamasının altında kalırken, Dünya Bankası yüksek ticaret maliyetleri ve karmaşık düzenleyici prosedürlerin ekonomik kalkınmayı, işletmelerin rekabet gücünü ve nitelikli iş imkanlarının yaratılmasını engellediği konusunda uyardı.
Dünya Bankası tahminlerine göre, Bosna-Hersek'in ekonomik büyümesinin 2025 yılında öngörülen yüzde 2,1'den 2026'da yüzde 2,4'e hızlanması, 2027 için yüzde 2,9 ve 2028 yılı için ise yüzde 3,1 büyüme öngörülüyor.
Bununla birlikte, Bosna-Hersek'e yönelik tahminler Dünya Bankası'nın bahar raporuna kıyasla biraz daha olumsuz seyrediyor; zira 2026'dan 2028'e kadar olan üç yılın tamamı için beklenen büyüme oranları 0,1'er yüzde puan düşürüldü.
Salı günü yayınlanan Batı Balkanlar yeni düzenli ekonomik raporunda, yüksek ticaret maliyetleri ile karmaşık düzenleyici prosedürlerin, bölgedeki daha güçlü ekonomik kalkınmanın, işletmelerin rekabet gücünün ve kaliteli istihdam yaratılmasının önündeki temel engeller arasında yer aldığı uyarısında bulunuldu.
Rapordaki verilere göre Bosna-Hersek ekonomisi 2023 yılında yüzde 2 büyüme kaydetti; bu oran 2024'te yüzde 3,2'ye hızlandıktan sonra 2025'te yavaşlama gösterdi.
Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya ve Sırbistan'ı kapsayan altı Batı Balkan ekonomisi düzeyinde Dünya Bankası, ortalama ekonomik büyümenin tüketim ve yatırımların öncülüğünde 2025'teki yüzde 2,6'dan 2026'da yüzde 3,1'e hızlanmasını bekliyor.
Ekonomik aktivitedeki daha ileri güçlenmenin, bölgesel büyümenin yüzde 3,4'e ulaşması beklenen 2027 yılında gerçekleşmesi beklenirken, aynı oran 2028 yılı için de öngörülüyor.
Raporda belirtildiğine göre bu eğilimler, jeopolitik belirsizliklere ve kilit ticaret ortaklarının zayıf ekonomik faaliyetlerine rağmen Batı Balkan ekonomilerinin dış şoklara karşı direncini ve Avrupa Birliği ile ekonomik yakınlaşmalarının devam ettiğini teyit ediyor.
Dünya Bankası Batı Balkanlar Direktörü Xiaoqing Yu, "Artan jeopolitik belirsizlik ve kilit ticaret ortaklarındaki zayıf büyüme döneminde Batı Balkanlar, ekonomik direncini bir kez daha kanıtlamıştır" dedi.
Bununla birlikte Yu, tek başına direncin bölgenin Avrupa Birliği ortalama gelirine ulaşması veya vatandaşların ihtiyaç duyduğu kaliteli iş imkanlarını yaratması için yeterli olmadığını vurguladı.
Yu, "İş imkanları dinamik özel sektörler tarafından yaratılır ve büyümenin bir sonraki aşaması; sadece sınırda değil, sınırların ötesinde de verimli ve öngörülebilir düzenlemeler ile ticaret bariyerlerinin kaldırılmasını gerektirir" mesajını verdi.
Raporda, çoklu gümrük liberalizasyonu döngülerinin Batı Balkanlar'ın küresel ticarete derinlemesine entegrasyonunu sağladığı belirtildi.
Mal ve hizmet ticareti, 2025 yılında bölgesel gayri safi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 107'sine ulaşarak yüzde 90 olan Avrupa Birliği ortalamasını geride bıraktı. Aynı zamanda hizmet ihracatı 2010 ile 2025 yılları arasında dört katına çıktı.
Bununla birlikte, reformların bir sonraki kuşağı; sınırların içinde ortaya çıkan gereksiz maliyetleri azaltarak işletmelerin pazarlara daha eksiksiz ve uzun vadeli erişim sağlamasına yardımcı olmalıdır.
Batı Balkanlar'da mal ithalatına uygulanan ortalama gümrük vergisi oranı yaklaşık yüzde 6 civarındadır, ancak ithalata yönelik tarife dışı önlemler yaklaşık yüzde 10'luk ek maliyetler getirmektedir.
Bu maliyetler, yüzde 20'yi aşan bazı tarım sektörlerinde özellikle yüksektir. Sınır ötesi hizmet sunumuna ilişkin kısıtlamaların maliyetleri ise daha da yüksek olup yüzde 29 olarak tahmin edilmektedir.
İthalata yönelik mevcut engellerin sadece yarısının ortadan kaldırılması, gereksiz talepler...