Finlandiya Cumhurbaşkanı ve Norveç Başbakanı, Salı günü (27 Ekim) Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Ukrayna'daki savaşı sona erdirme çabaları üzerine 'açık ve esaslı' bir görüşme gerçekleştirdi.
Bu görüşme, Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik başlattığı geniş çaplı işgal ile başlayan ve İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa'daki en ölümcül çatışma haline gelen savaşı yatıştırmak amacıyla Kiev'in müttefikleri tarafından atılan son adım oldu.
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store ile birlikte yaptığı ortak açıklamada, 'Bu savaşın sonucu, bizim ve daha geniş anlamda Avrupa güvenliği üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olacaktır. Savaşı sona erdirmek doğrudan görüşmeler gerektirir' dedi.
Helsinki'de gazetecilere konuşan Stubb, görüşme fikrinin 20 Ekim'de Oslo'da Store, Stubb, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve ABD elçisi Steve Witkoff arasında yapılan bir toplantıda ortaya çıktığını belirtti. ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner de toplantıya uzaktan katıldı. Oslo'daki görüşmelerin ardından Witkoff, Putin ile görüşmek üzere Saint Petersburg'a gitti.
Stubb, 'Hem Amerikalıların hem de Ukraynalıların bir iletişim kanalı açmanın iyi bir fikir olacağını düşündüklerini' ve Ukrayna'nın İskandinav ülkelerinin bu konuda yardımcı olmasını talep ettiğini ifade etti.
Finlandiya'daki İskandinav liderleri toplantısında bulunan Store, gazetecilere verdiği demeçte, 90 dakikalık görüşmenin Ukrayna konusundaki 'görüş ayrılıklarını' net bir şekilde ortaya koyduğunu belirtti.
Kremlin'den yapılan açıklamaya göre Putin, görüşme sırasında AB ve NATO'nun 'çatışmacı politikasının' düşmanlıkların uzamasına yol açtığını vurguladı. Kremlin, üç liderin 'doğrudan telefon temasını sürdürme konusunda anlaştığını' bildirdi.
Stubb, üçlü arasındaki tartışmayı 'açık ve esaslı' olarak nitelendirdi. Görüşmenin duyurulmasından kısa bir süre sonra Kiev, Zelenski'nin Putin ile yapılan görüşme hakkında İskandinav liderlerle konuştuğunu açıkladı.
İskandinav liderler, sadece kendi ülkelerini temsil ettiklerini ve Avrupa adına konuşmadıklarını vurguladılar; ancak Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, bu iki ülkenin 'tek başına' hareket etmesinden duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.
Finlandiya'da Store ve Stubb'ın da katıldığı İskandinav liderler toplantısında gazetecilere konuşan Frederiksen, 'Bu Norveç ve Finlandiya girişimine karşı çok şüpheciyim. Geri kalanımızla hiçbir koordinasyon sağlanmadı' dedi. Frederiksen, 'Dürüst olmak gerekirse, bu iki ülkenin bununla neyi başarabileceğini bilmiyorum' diye ekledi.
Store ise eleştirileri reddetti. Başbakan gazetecilere verdiği demeçte, 'İçinde bulunduğumuz dönemde, Rus yönetimiyle konuşacak kanala sadece ABD yönetiminin sahip olması kabul edilemez. Avrupa ülkeleri de bunu yapabilmelidir' dedi.
Stubb ayrıca gazetecilere, Rusya ile diyalog başlatma fikrinin bir süredir tartışıldığını ancak 'Amerika Birleşik Devletleri ile Ukrayna arasındaki oldukça gergin durumun' ibreyi değiştiren unsur olduğunu söyledi. Ukrayna ile ABD arasındaki ilişkiler, Trump'ın bu ayın başlarında İran savaşı nedeniyle yükselen petrol fiyatlarını düşürme çabalarının bir parçası olarak Rusya ile dizel alımı konusunda bir anlaşma yaptığını aniden açıklamasıyla yeniden gerilmişti. Trump'ın Rusya'ya yönelik yaptırımları kaldırması ve yeniden Putin'e yönelmesi Ukrayna'da büyük bir hayal kırıklığı yaratmıştı. Oslo toplantısı, Washington, Kiev ve Batılı başkentlerde durumu sakinleştirmek için yürütülen yoğun diplomatik çabaların ardından gerçekleşti.