Finlandiya ve Norveç liderleri, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ortak bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi; bu, Rus lider ile Avrupalı liderler arasında nadir görülen bir temas oldu.
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, görüşmenin amacının barışa yönelik "gelecekteki müzakerelere ilişkin mesajları doğrudan iletmek" olduğunu belirttiler. Stubb, Ukrayna'daki çatışmanın sona ermesinin "sessizlik yoluyla başarılamayacağını" ifade etti.
Her iki taraf da Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya yönelik tam kapsamlı işgalini başlatmasıyla başlayan savaşın sona erdirilmesi konusunda bir ilerleme kaydedildiğine dair bir işaret vermedi.
Finlandiyalı lider, Putin ile yapılan görüşmenin "açık ve esaslı" olduğunu söylese de, Støre, Putin ile aralarında "görüş ayrılıkları olduğunu" ekledi.
Son dönemde bazı Avrupalı liderler Rusya ile doğrudan ilişki kurma isteği gösterse de, hem Stubb hem de Støre, bu girişimin Avrupa adına değil, Rusya'nın komşuları sıfatıyla yapıldığını vurguladı.
Støre, "Kendimizden başka kimse adına konuşmak için yola çıkmadık" dedi.
Stubb, görüşmenin, geçen hafta Oslo'da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, İskandinav liderler ve ABD özel temsilcisi Steve Witkoff arasında yapılan toplantının ardından Ukrayna ve ABD ile istişare edilerek hazırlandığını ekledi.
ABD-Ukrayna-Rusya arasında yılın başından bu yana yapılacak ilk üçlü görüşmelerin, Kasım ayı başlarında Abu Dabi'de yapılması planlanıyor.
Zelenski daha sonra Stubb ve Støre'nin görüşme sonrası kendisine bilgi verdiğini doğruladı ve "aktif destekleri" için minnettar olduğunu belirtti; Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha ise görüşmenin "doğru bir yaklaşım" olduğunu söyledi.
Rusya ile sınırı olan Finlandiya ve Norveç, Helsinki'den gerçekleştirilen 90 dakikalık görüşmeyi, "Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü saldırganlık savaşını ve savaşı sona erdirmek, Avrupa'da barış ve istikrarı teşvik etmek için diplomatik çabaları görüşmek" amacıyla başlattı.
Støre şunları ekledi: "Savaş, muazzam insani ve maddi maliyetlerle geliyor... Acı ve yıkım nesilleri etkileyecek."
Kremlin, Putin'in liderlere "adil ve kalıcı bir barışın" ancak Rusya'nın çıkarlarının dikkate alınması durumunda mümkün olacağını söylediğini aktardı.
Putin ayrıca, İskandinav liderlere çatışmanın "kök nedenleri" olarak gördüğü şeyi -ki bu, Ukrayna'nın egemen bir devlet olarak var olma arzusuna yönelik sık kullandığı bir ifadedir- yeniden teyit etti.
Putin, "Adil ve uzun vadeli bir barış anlaşması, ancak Rusya'nın yasal çıkarlarının tam ve koşulsuz olarak dikkate alınması durumunda mümkündür" dedi.
Üç tarafın da doğrudan telefon iletişimini sürdürme konusunda anlaştığı bildirildi.
Rosenberg: Rusya Ukrayna ile görüşmeleri kabul ediyor ancak yeni barış girişiminde konuşacak pek bir şey görmüyor.
Görüşmelere ilişkin resmi bir AB tepkisi gelmedi. Danimarka ve İsveç başbakanları, diyaloğun diğer Avrupalı liderlerle koordine edilmediğini belirtti. İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, "Avrupa'nın tek başına hareket etmek yerine birlik içinde kalması gerektiğini düşünüyorum" yorumunda bulundu.
Bu arada Polonya Başbakanı Donald Tusk, Stubb'ın kendisine Birleşik Arap Emirlikleri'nde yapılacak görüşmelerle ilgili Avrupa'nın pozisyonunun "ılımlı iyimser" olduğunu bildirdiğini söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya'ya yönelik bazı yaptırımları kaldırmayı kabul ederek Moskova'nın Amerika'ya petrol ihraç etmesine izin vermesinden bu yana ABD ile Ukrayna ve Avrupalı müttefikleri arasındaki ilişkiler gerildi.
Trump yönetiminin Rusya'ya yönelik tutumu yumuşarken, birçok Avrupalı lider Avrupa'nın Kremlin ile doğrudan temasları yeniden kurmaya çalışması gerektiğini ifade ediyor.
Stubb ve Støre, Putin ile temasa geçen ilk Avrupalı liderler oldu.