Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, Pazar günü sürpriz bir seçim zaferiyle dördüncü dönemine adım atarken, destekçileri büyük bir coşku yaşadı.
Lula’nın zaferinin yarattığı bu sevinç, Küresel Güney’in büyük bir bölümünde yankı buldu ve gelişmekte olan ülkelere dünya sahnesinde daha fazla söz hakkı tanımayı amaçlayan BRICS ittifakına yeniden umut aşıladı.
Uzmanlara göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın Amerikan gücünü yeniden tesis etmeye çalıştığı ve BRICS’i ABD çıkarlarına bir tehdit olarak konumlandırdığı bir dönemde, Lula’nın Brezilya’daki zaferi ittifaka siyasi bir güvence sağlıyor.
Rakibi Flavio Bolsonaro’nun kazanması, Trump ile olan bağları ve ülkenin BRICS’teki rolünü yeniden gözden geçirme çağrıları nedeniyle Brezilya’nın bloğa olan bağlılığını tehlikeye atabilirdi.
Bunun yerine Lula’nın dönüşü, ABD’nin domine ettiği bir dünyada çok kutuplu bir gelecek inşa etmeye çalışan bloğa, içeriden bir geri çekilme korkusunu azaltan bir neden sunuyor.
Katar Hamad Bin Khalifa Üniversitesi’nden kamu politikası profesörü Esmat Zaidan’ın Al Jazeera’ye belirttiği gibi, “Lula’nın zaferi, bloğun rolünü artırmayı ve küresel yönetişimde daha güçlü hale gelmeyi hedeflediği mevcut iklimde, BRICS’in siyasi devamlılığı için büyük önem taşıyor.”
Analistler için Lula’nın zaferinin BRICS ittifakının devamlılığını güvence altına alacağı, Bolsonaro yönetiminde ise bloğun geleceğinin sekteye uğrayabileceği açıktı.
Lula, yaklaşık yirmi yıl önce kurulan bloğun mimarlarından biriydi ve o günden bu yana bloğun küresel sahnedeki rolünü ilerletmeye çalıştı.
Zaidan’a göre, Bolsonaro’nun Brezilya’nın BRICS’e katılımını yeniden değerlendirme ve bunun yerine Washington ile daha yakın bir hizalanma izleme arzusu, bloğun siyasi uyumunu zayıflatacak ve ticaret ile finansal reform konusundaki iş birliğini potansiyel olarak yavaşlatacaktı.
Foreign Policy in Focus’ta kıdemli araştırmacı ve jeostratejik analist Imran Khalid, Bolsonaro’nun ayrıca ABD Ticaret Temsilcisi’ne, ABD’nin doların küresel hakimiyetini koruma çabaları doğrultusunda Brezilya’nın Pix anlık ödeme sistemini Batı dışı ödeme planlarının dışında tutacağına dair söz verdiğini belirtti.
Khalid, Al Jazeera’ye verdiği demeçte, “BRICS kararlarını fikir birliğiyle alır, bu nedenle isteksiz bir kurucu üye her şeyi içeriden yavaşlatabilir. Brezilya’nın bloktan ayrılmasından ziyade asıl risk buydu” dedi.
Yine de Zaidan, ittifakın devamlılığının içeride tam bir birlik anlamına gelmediği konusunda uyardı.
Zaidan, “BRICS üyesi ülkelerin birbirinden oldukça farklı ekonomik çıkarları ve jeopolitik hedefleri var. Bu nedenle, Lula’nın zaferi BRICS bloğunun ortak bir gündeme doğru çalışmasını kolaylaştırsa da, seçimi bu belirgin farklılıkları ortadan kaldırmadı” dedi.
Jeopolitik ve politika analisti Guy Burton da Brezilya’nın seçim sonucunun bloğun farklılıklarını değiştirmeyeceği konusunda hemfikir.
Burton, “BRICS, dünya nüfusunun, ekonomisinin ve ticaretinin büyük bir kısmını temsil ettiği için önemli. Ancak hiçbir zaman gerçek anlamda siyasi bir birim olarak hareket etmedi. Üyeleri birbirine benzemeyecek kadar farklı” dedi.
Burton, “Blok artık mevcut savaşın karşıt taraflarında yer alan İran ve BAE’yi de içeriyor. Bu durum, bloğun uyumunun ne kadar sınırlı olduğunu gösteriyor” diye ekledi.
Zaidan, Küresel Güney’de Lula’nın zaferine karşı duyulan bariz rahatlamanın, birçok gelişmekte olan ekonominin Washington’da alınan kararlara, “özellikle ticaret, gümrük vergileri ve uluslararası ekonomik ilişkiler konusunda” maruz kalmalarına dair daha geniş bir endişeyi yansıttığını belirtti.
Zaidan, “Bu ülkeler için mesele, mutlaka bir karşıtlık değil...” ifadesini kullandı.